Gazownia Warszawska – jaką historię kryją jej mury?

Pomysł rewitalizacji Muzeum Gazowni Warszawskiej powstał w 2016 roku. Za przygotowanie planów przebudowy oraz wystawy stałej odpowiadała firma Jaz+ Architekci, natomiast szeroki zbiór materiałów historycznych i edukacyjnych zgromadził dr Paweł Ukielski. Rewitalizacja Muzeum objęła zarówno przestrzeń, jak i wystawę stałą. Dzięki temu, od października 2022 r. odwiedzający mają możliwość zwiedzania dwóch części – dotyczącej historii gazownictwa oraz interaktywnej. W pierwszej możemy zobaczyć liczące nawet 120 lat zabytki techniki oraz historie pracowników gazowni, których działania społeczne lub aktywność sportowa zapisały się w dziejach Warszawy i całej Polski. Natomiast druga część wystawy składa się z nowoczesnych systemów interaktywnych, przybliżających proces powstawania gazu oraz jego zastosowanie w gospodarce czy przemyśle. Muzeum znajduje się w budynku, który kiedyś był kompresorem i budynkiem pomp. W ciekawy sposób opowiada swoją historię, która jest jednocześnie historią gazowni powstałej w 1888 roku na Woli. Była ona wówczas połączona z zakładem przy ul. Ludnej gazociągiem, liczącym ponad 5 kilometrów. Jak z pasją opowiada przewodnik po muzeum gazownia na Woli na początku XX wieku była jednym z pierwszych na świecie, w których zastosowano znacznie bardziej wydajne piece pionowo-retortowe. Dzięki temu, że niemal bez uszkodzeń przetrwała I wojnę światową, od połowy lat 20. gazownia była modernizowana i przejęła całość produkcji gazu zaspokajającego potrzeby Warszawy. Podczas drugiej wojny światowej gazownia miała już o wiele mniej szczęścia. Została zbombardowana we wrześniu 1939 roku, kiedy to uległa poważnym uszkodzeniom. Największe zniszczenia dotknęły sieć przesyłową. To właśnie w gazowni podczas Powstania Warszawskiego schronili się okoliczni mieszkańcy, uciekający przed rzezią Woli. Gazownię ostatecznie zamknięto 22 września 1944 roku, a jej odbudowa po wojnie była skomplikowana i trwała kilka lat. Od 1950 roku zakład pracował już jednak z pełną mocą, a w 1959 roku został rozbudowany o kolejną piecownię. Wkrótce jednak zmienił się rynek surowców, do Warszawy zaczął docierać bardziej wydajny gaz ziemny, który stopniowo wypierał gaz węglowy. Ostatecznie przestał być produkowany w 1970 roku. Opierając się na historii tego pięknego budynku, w Muzeum Gazowni Warszawskiej przygotowano różnego rodzaju warsztaty dla zwiedzających. Można na przykład dowiedzieć się gdzie jest powietrze, czy można je zobaczyć, czy powietrze jest gazem, a nawet złapać powietrze do torby i… wyprodukować gaz. W praktyce można też poznać właściwości węgla, doświadczyć ciemności i światła czy poznać postać Ignacego Łukasiewicza – pioniera przemysłu naftowego. A przy tej okazji, poznać proces destylacji oraz zbudować model lampy. Dla nas podczas odwiedzin tego niezwykłego muzeum najciekawsza była podróż w czasie po dawnej Gazowni Warszawskiej. Dowiedzieliśmy się, jak produkowany był gaz węglowy i do czego był wykorzystywany. Zobaczyliśmy także wyjątkowe eksponaty, jakie znajdują się obecnie w posiadaniu placówki, a wśród nich na przykład żelazko gazowe, lokówkę na podgrzewaczu przyściennym, piec łazienkowy z Wytwórni Pieców Kąpielowych w Warszawie czy kuchenkę jednopłomienna z początku XX wieku.

Reklama