Czy Radziwie było wyspą i czy kiedyś tu mieszkali Tatarzy?

Znowu nadarzyła się doskonała okazja, aby zagłębić się w znane, a także zupełnie nas zaskakujące wydarzenia jakże bogatej i wielowątkowej historii naszego miasta. Tym razem przez zaułki naszych dziejów poprowadził zebranych słuchaczy w Towarzystwie Naukowym Płockim w czwartkowe popołudnie dr Tomasz Piekarski odczytem „Radziwie bliskie i wciąż nieznane”.

Śmiało można powiedzieć, że Radziwie jest tak stare, jak Płock. Pierwszą osadę datuje się na początek X wieku; według badań znajdowała się ona na wyspie, bowiem od południa oblewała ją jedna z odnóg Wisły. Tu też dotarli, prawdopodobnie z Łęczycy i osiedlili się pierwsi misjonarze benedyktyńscy. W tym czasie Płock pozostawał jeszcze silnym ośrodkiem kultu pogańskiego.

Reklama

Wiele lat później, w 1075 roku, po erygowaniu biskupstwa płockiego Radziwie stało się wsią służebną księży kapituły katedralnej. W związku z powyższym, mieszkańców wyspy obciążono na rzecz kanoników różnego rodzaju świadczeniami; obowiązani byli stróżować przy katedrze każdego dnia od świtu do zmierzchu; dostarczali także księżom drewno na opał i smary do dzwonów. Do niedawna sądzono, że pierwszy kościół św. Benedykta na wyspie ufundował Sieciech – palatyn Władysława I Hermana. Obecnie jednakże stawia się hipotezę, że zbudowano go on w innym miejscu.

Jedno jest pewne, Radziwie od samego początku nie miało „łatwej” lokalizacji, a jej mieszkańcy nie raz poznali siłę natury, która czasem kazała płacić okrutne myto. Osada wielokrotnie na przestrzeni wieków była zalewana i niszczona powodziami. Z dokumentów historycznych wiemy o jednej z nich, która nastąpiła w połowie XII wieku. Ludzie jednakże wciąż na wyspie trwali, odbudowywali swe siedziby i kościół w nowych, bezpieczniejszych miejscach. Nie można również zapominać, że w Radziwiu rozpoczynał się Trakt wiodący na południe przez Ciechomice, Gostynin i Łęczycę, zwany Królewskim lub też Krakowskim. Był on zlokalizowany w pobliżu ulicy Krakówka.

Na początku XIX wieku Radziwie administracyjnie przyłączono do gminy Łąck, a w 1825 roku odłączono od diecezji płockiej, by wcielić do archidiecezji warszawskiej. Pamiętać jednak należy, iż Płock w tym okresie był stolicą administracyjną Mazowsza północnego, położonego po prawej stronie Wisły, lewobrzeżna część regionu była zawiadywana przez Warszawę.

Historia Petrochemii Płock. Miała być na Radziwiu [FILM]

Wydarzeniem o kapitalnym znaczeniu zarówno dla Radziwia, jak i Płocka, było powstanie pierwszego mostu łyżwowego w 1838 roku. Inicjatorem, budowniczym i zarządcą był pewien Francuz, który Radziwiu i krnąbrnej Wiśle oddał swe serce…

Inżynier Jan Marek Róża Lajordie przybył z południa Francji i osiadł tu na stałe. Po wybudowaniu mostu pełnił funkcję inżyniera do spraw jego konserwacji, a od 1841 roku objął stanowisko inżyniera Wisły. Mieszkał w dużym, drewnianym domu, zlokalizowanym w najwyższym punkcie osady. Budynek przetrwał do dziś i znajduje się przy ulicy Wygon. Rzecz jasna, nie dotarła tu żadna powódź.. Swe dzieło „Regulacja Wisły” opublikował w formie 23 listów na dobrze nam już znanych łamach „Korespondenta Płockiego”. Lajordie zmarł w 1181 roku i został pochowany na miejscowym cmentarzu.

Połączenie komunikacyjne przez rzekę zbliżyło do siebie Płock i Radziwie. Ludzie zaczęli się imać nowych zajęć. Obok tradycyjnego szkutnictwa i rybołówstwa piaskarstwa, wikliniarstwa, stanowili również obsługę nowego mostu, który należało konserwować i rozpinać połączone łańcuchem łyżwy mostu, aby umożliwić ruch tratw, barek i statków na Wiśle. Dzięki drewnianej przeprawie przez rzekę rozpoczął się proces stopniowej asymilacji ludności Płocka i Radziwia.

Przy okazji warto również wspomnieć, o nieco zapomnianej postaci pochodzącej z lewobrzeżnej części Płocka. To Karol Mierzejewski, działacz Stronnictwa Narodowego i nauczyciel „Jagiellonki”, który po odzyskaniu przez Polskę niepodległości był posłem na Sejm II Rzeczpospolitej. W 1920 mobilizował ludność do obrony Płocka, a jego zasługi docenił Marszałek Józef Piłsudski odznaczając go 10 kwietnia 1921 roku Krzyżem Walecznych.

35 lat po powodzi na Radziwiu – pamiętacie?

Pewnie nie każdy również wie, że Radziwie zostało połączone administracyjnie z Płockiem dopiero w 1923 roku. W związku z rozwojem przemysłu stało się dzielnicą przemysłową – tu stanęła elektrownia Górnickich, działał port, stocznia rzeczna, a także kończyła swój bieg kolej z Kutna i Gostynina. Dopiero w 1938 roku powstał stalowy most przez rzekę – inwestycja o znaczeniu strategicznym dla całego kraju, wymieniana wtedy obok takich projektów, jak Centralny Okręg Przemysłowy i budowa portu w Gdyni. W latach sześćdziesiątych gwałtowny rozwój Płockiej Stoczni Rzecznej wpłynął na życie mieszkańców lewego brzegu Wisły; wielu z nich związało z nią swe życie zawodowe.

I jeszcze jedna ciekawostka – w 1966 roku na plebanii parafii św. Benedykta nocował, a potem odprawił mszę… Karol Wojtyła. Jeszcze wtedy był krakowskim kardynałem, a przebywał tu w związku z uroczystościami milenijnymi.

Przez wiele stuleci pomiędzy płocczanami a radziwiakami panowała niechęć i animozje. Czy zatem współcześnie wciąż patrzymy na Radziwie „z góry”? Wydaje się, że terytorialne konflikty odchodzą w niepamięć i rzadko kto przywiązuje do nich wagę. Tym niemniej, dr Tomasz Piekarski musiał zebranym odpowiedzieć na pytanie, czy Radziwiłł sprowadził Tatarów do Płocka? Historycznie ten dość mocno zakorzeniony w miejscowych legendach pogląd nie znajduje żadnego uzasadnienia. A Tatarów skojarzono najprawdopodobniej z tatarką – dziką odmianą gryki, którą biedny lud Radziwia się powszechnie żywił.

Centrum Nauki otworzono dzisiaj w elektrowni. Pamiętacie ten pomysł w Płocku?

Za niezwykle interesujące przedstawienie dziejów Radziwia dr Tomaszowi Piekarskiemu podziękowano nie tylko brawami, bowiem chyba dla wykładowcy najlepszym uhonorowaniem jego wysiłków jest ożywiona dyskusja, która wczoraj w Towarzystwie Naukowym Płockim była pięknym zwieńczeniem tego wydarzenia.

 

1 of 19

- +

Reklama

REKLAMA

1. Fot. Waldemar Robak

2. Fot. Waldemar Robak

3. Fot. Waldemar Robak

4. Fot. Waldemar Robak

5. Fot. Waldemar Robak

6. Fot. Waldemar Robak

7. Fot. Waldemar Robak

8. Fot. Waldemar Robak

9. Fot. Waldemar Robak

10. Fot. Waldemar Robak

11. Fot. Waldemar Robak

12. Fot. Waldemar Robak

13. Fot. Waldemar Robak

14. Fot. Waldemar Robak

15. Fot. Waldemar Robak

16. Fot. Waldemar Robak

17. Fot. Waldemar Robak

18. Fot. Waldemar Robak

19. Fot. Waldemar Robak