Szpitale w potrzasku – NFZ rozkłada ręce

Podniesienie przez rząd od 1 stycznia 2017 r. minimalnej stawki za godzinę pracy, będzie miało swoje reperkusje także w służbie zdrowia. Szczególnie szpitale w mniejszych miastach, takich jak Płock, nie bez podstaw obawiają się o wzrost zadłużenia.

Od 1 stycznia 2017 r. obowiązują nowe przepisy, które zakładają podwyższenie płacy minimalnej aż o 8,1 proc. – do 2 tys. zł. Musi ona zostać objęta waloryzacją w zamówieniach publicznych, podobnie jak stawka 13 zł za godzinę w umowach zlecenia. W szpitalach wzrost nakładów na funkcjonowanie może wynieść aż 0,3 mld zł – z tytułu rosnących kosztów pracy. Pokrycie dodatkowych wydatków spadnie na samorządy.

Reklama

Jak sytuacja dotknie polskie placówki medyczne?

Zadłużenie polskich szpitali w październiku 2015 wynosiło już blisko 10 mld złotych. Placówki, które nie są w dobrej kondycji finansowej, nie mogą sobie pozwolić na zatrudnienie wystarczającej liczby personelu i odpowiednie wynagrodzenia. Zdaniem Federacji Polskich Przedsiębiorców, ogromne zadłużenie to problem wymagający pomocy rządu.

Wojewódzki Szpital Zespolony im. Marcina Kacprzaka w Płocku znalazł się właśnie w takim trudnym położeniu. Nie ma szans, żeby sądy rozstrzygnęły w najbliższych latach zwroty kosztów nadwykonań placówki, opiewających na kwotę 15 mln zł. NFZ na dodatek obniżył w 2016 roku stawki za niektóre usługi medyczne w oddziałach kardiologicznych, okulistyce i radiologii, co aż o 1,8 mln zł przyniesie pomniejszenie dochodów szpitala w tym roku. Stanisław Kwiatkowski, dyrektor szpitala, twierdzi, iż nie ma dodatkowych pieniędzy w budżecie na pokrycie rosnącego zadłużenia, a NFZ nie pokryje tych kosztów. Szpital podpisze kontrakty na nowy rok, choć kwoty przekazane z NFZ będą niewystarczające na pokrycie szacowanych strat. Niepodpisanie umów nie jest jednak, zdaniem dyrektora, wyjściem z sytuacji.

NFZ nie będzie rozmawiał z dyrektorami w tej sprawie, ponieważ zmiany stawek płacy nie leżą w jego kompetencji.

– Nie mamy wpływu na stawkę minimalną, to nie jest kwestia NFZ. W tej chwili kończymy kontraktowanie, szpitale zgadzają się na to, co jest, jeśli podpisują kontakty – poinformowało nas biuro prasowe oddziału wojewódzkiego NFZ.

I trudno z tym dyskutować, ale nie da się ukryć, że problem narasta. Po stronie świadczeniodawców, nie tylko dla firm zewnętrznych, ale również dla pracowników, może być dużym problemem podniesienie obciążenia finansowego szpitali, w których wzrosną koszty, a nie wzrosną przychody związane z wartością umów z NFZ.

– W placówce wiele usług, takich jak kuchnia, sprzątanie czy ochrona, realizowanych jest przez firmy zewnętrzne, a wzrost stawki godzinowej spowoduje dodatkowy koszt ok. 1,8 mln zł – podkreśla dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Płocku. – Mamy 6 firm outsourcingowych (zewnętrznych), które nas obsługują, m.in. ochrona osób i mienia, przygotowanie posiłków, pranie bielizny, sprzątanie terenów zewnętrznych, dział techniczny, transport sanitarny. Rozmowy trwają, część jest przeniesiona na początek roku. Podnoszą ceny, ale my nie możemy zwiększyć wartości usług, tak jak żądają firmy, ponieważ nie mamy na to dodatkowych pieniędzy. Nie ma szans w tym roku i następnym na pieniądze za nadwykonania. Są rozwiązania, umowy będą aneksowane na 3-4 miesiące i będziemy myśleć nad rozwiązaniem problemu. Obawiamy się jednak, że będziemy zmuszeni porozwiązywać umowy i ogłosić nowe przetargi. NFZ obniżył stawki za usługi medyczne, kontrakty będą mniejsze. Skutki zwiększenia stawki do 13 zł są bardzo duże. Wśród naszych pracowników tego problemu nie ma, ale dotyczy on firm zewnętrznych – tłumaczy Stanisław Kwiatkowski.

Problem płockiego szpitala jest problemem ogólnokrajowym, wynikającym z czynników niezależnych od resortu zdrowia.

– Te problemy dotyczą wszystkich podmiotów w Polsce, podniesienie płacy minimalnej jest zjawiskiem ogólnopolskim – tłumaczy w rozmowie z nami dr Jerzy Gryglewicz, ekspert ds. zdrowia Uczelni Łazarskiego. – Tam, gdzie pracownicy są zatrudnieni poniżej minimalnej kwoty, to oczywiście koszty związane z utrzymaniem pracownika wzrosną – wyjaśnia ekspert. – Kwestia ta nie wynika więc z sytuacji w ochronie zdrowia, jest to sytuacja zewnętrzna i trudno oczekiwać, żeby resort zdrowia czy NFZ mogli podjąć jakiekolwiek działanie.

– Są szpitale, gdzie ten problem nie istnieje, bo pracownicy nie są zatrudnieni na stawkach minimalnych, np. w Warszawie. Ale w mniejszych miastach, tak. Będzie to duże wyzwanie dla dyrektorów szpitali, którzy będą musieli wprowadzić rozwiązania restrukturyzacyjne – mówi dr Jerzy Gryglewicz.

Ekspert tłumaczy, że ta sytuacja jest dosyć poważnym wyzwaniem dla zarządzających szpitalami. Nie możemy się spodziewać, że zwiększy się finansowanie, kontrakty będą przedłużone na pół roku.

– W jaki sposób sobie dyrektorzy poradzą, to jest kwestia osobnych sytuacji. Jedynym rozwiązaniem byłoby, żeby nakłady na służbę zdrowia wzrosły, wtedy wzrosłyby i przychody szpitali, byłaby szansa na zbilansowanie. Na to jednak nie ma szansy w przyszłym roku. W planie finansowym NFZ jest niewielki wzrost – stanowczo mówi dr Jerzy Gryglewicz. – Dodatkowo, od 1 lipca szpitale przejdą na model ryczałtowy i być może nie będzie to korzystne, bo nie będzie możliwości płacenia za nadwykonania. Minister Zdrowia w narodowej strategii zdrowia zaznaczył, iż wzrost nakładów na służbę zdrowia będzie w 2018 roku i będzie miał charakter stopniowy – kontynuuje.

– Jednak problem jest tu i teraz. A teraz dzieje się tak, że szpitale wpadną w długi, poziom zadłużenia już w tej chwili sięga 12 mld zł, więc należy się spodziewać, że jeszcze wzrośnie. NFZ kupuje świadczenia i nie odpowiada za politykę płacową szpitali publicznych czy niepublicznych. Decyzje o finansowaniu zdrowia podejmuje rząd. Można również podnieść składki o pół punktu procentowego, wtedy problem by się rozwiązał – proponuje ekspert.

Co może poprawić kondycję szpitali?

W tej trudnej sytuacji bardzo ważne jest, żeby samorządy otrzymały środki na zapewnienie waloryzacji kontraktów od ministerstwa.

Co jednak w przypadku, gdy szpital musi ponieść koszty waloryzacji kontraktów, na które nie był przygotowany? Musi znaleźć jak najszybsze rozwiązanie na zminimalizowanie strat. Tylko skąd wziąć pieniądze?

Czy rozwiązaniem będzie reforma, przedstawiona przez Ministra Zdrowia Konstantego Radziwiłła, w myśl której środki publiczne na zdrowie od 2018 r. mają być stopniowo zwiększane, tak, by do 2025 r. osiągnęły 6 proc. PKB? Poprosiliśmy Ministerstwo Finansów o zabranie głosu w tej sprawie. Czekamy na oświadczenie.