Prawie półtora miliarda na walkę z zatruwaniem powietrza na Mazowszu

Do tej pory wydano 1,4 mld zł na projekty wspierające walkę z tzw. niską emisją, strategiczne dokumenty, w tym między innymi na programy ochrony powietrza i uchwałę antysmogową. Samorząd województwa zrealizował także szkolenia oraz warsztaty i działania edukacyjno-informacyjne, w tym Kongres Czystego Powietrza.

Skąd taki nacisk na edukację? Jak wynika z badań przeprowadzonych na zlecenie samorządu województwa mazowieckiego, niedostateczna wiedza na temat smogu, nieprzestrzeganie prawa stanowią poważny problem w walce ze smogiem.  Pośród wyzwań nie zabrakło też braku systemowego wsparcia finansowego dla zwalczania tzw. niskiej emisji.

– Wyniki badań z jednej strony potwierdzają słuszność wielu podejmowanych przez nas inicjatyw, z drugiej wskazują te działania, na które powinnyśmy położyć jeszcze większy nacisk. Musimy mieć jednak świadomość, że poprawa jakości powietrza w regionie to proces długotrwały – podkreśla marszałek Adam Struzik – Cała Polska boryka się ze smogiem. Przyczyną jest niska emisja, która ma dwa źródła. Pierwsze związane jest przede wszystkim z indywidualnym ogrzewaniem w domach. W naszym klimacie piece praktycznie używane są od jesieni do wiosny. Drugim są spaliny z samochodów. Natężenie ruchu na naszych drogach jest bardzo duże. Widać to szczególnie w aglomeracjach. Poza tym po naszych drogach porusza się wiele pojazdów nieekologicznych, w kiepskim stanie technicznym. Jednak cały czas podejmujemy działania, aby tę sytuację zmienić – zaznacza marszałek Adam Struzik.

– Kluczowa w naszych działaniach antysmogowych jest edukacja. Chcemy wspierać tzw. wychowanie ekologiczne, bo jesteśmy przekonani, że wiele możemy zdziałać sami, zmieniając sposoby postępowania, nawyki. Odpowiedzialność za jakość powietrza spoczywa na nas – podkreśla Marcin Podgórski, dyrektor departamentu gospodarki odpadami, emisji i pozwoleń zintegrowanych UMWM. – Nasze badania pokazały, że Mazowszanie nie wiedzą, gdzie szukać środków na wymianę źródeł ogrzewania i jak je zdobywać. Musimy im pomóc dotrzeć do tych informacji – dodaje.

Co mieszkańcy Mazowsza wiedzą o smogu?

Na zlecenie samorządu województwa o smog mieszkańców Mazowsza pytał Instytut Badawczy IPC. W kwestionariuszu znalazło się 16 pytań, dotyczących m.in. smogu, przyczyn jego powstawania i wpływu na zdrowie człowieka, uchwały antysmogowej czy możliwości finansowania rozwiązań OZE.

98% ankietowanych zadeklarowało znajomości terminu „smog” i przyczyn jego powstawania. Czy tak jest w rzeczywistości?

Zdaniem mieszkańców Mazowsza, kotłownie domowe zajmują pierwsze miejsce wśród głównych źródeł zanieczyszczenia powietrza (76% odpowiedzi). Na podium niesłusznie znalazły się za to zakłady przemysłowe i elektrownie (72% odpowiedzi), gdyż ich szacunkowy wpływ na jakość powietrza na Mazowszu nie przekracza 10%. Trzecie miejsce zajął transport (62% odpowiedzi). Ze smogiem komunikacyjnym borykają się przede wszystkim duże miasta.

Zgodnie z wynikami badania, 43% osób nie wie, gdzie szukać informacji o smogu i wsparcia finansowego na termomodernizację czy wymianę kotłów. Większość badanych (60%) przyznało, że wiedzę na ten temat czerpie głównie z mediów.

Ponad połowa respondentów (52%) ocenia jakość powietrza w miejscu swojego zamieszkania pozytywnie, z kolei 44% negatywnie. Odpowiedzi różnią się w zależności od miejsca zamieszkania. Mieszkańcy wsi uważają, że im oddycha się lepiej. 80% z nich ocenia jakość powietrza pozytywnie, w tym 17% bardzo dobrze. W miastach liczących więcej niż 100 tys. mieszkańców ilość osób pozytywnie oceniających jakość powietrza spada do 27%.

Mieszkańcy Mazowsza, wraz z rozpoczęciem sezonu grzewczego, dostrzegają spadek jakości powietrza w swoim miejscu zamieszkania. 64% badanych ocenia jakość powietrza w sezonie grzewczym jako złą i bardzo złą. Na wsiach jest ona pozytywna wśród 66% respondentów, w większych miastach – tylko wśród 24%.

70% osób uważa, że nieefektywna walka ze smogiem wynika z przyczyn ekonomicznych. Ponad połowa respondentów (53%) uważa, że powodem utrzymujących się zanieczyszczeń jest nieprzestrzeganie prawa. Nieco mniejsza grupa (47%) jest zdania, że nieefektywna walka ze smogiem powodowana jest brakiem wiedzy mieszkańców województwa.

Z całym raportem można zapoznać się na stronie internetowej.

Unia Europejska wspiera walkę ze smogiem

W latach 2014-2018 na działania związane z przejściem na gospodarkę niskoemisyjną do mazowieckich beneficjentów trafiło 1,4 mld zł z UE. Wartość projektów przekroczyła 2 mld zł! Środki unijne były wsparciem dla 244 inwestycji. Wśród wnioskodawców liderem są samorządy. Samorządowcy ubiegali się m.in. o wsparcie działań związanych z odnawialnymi źródłami energii, efektywnością energetyczną oraz redukcją emisji zanieczyszczeń powietrza.

Tylko w zeszłym roku podpisano 88 umów. Ogólna wartość projektów to 686,5 mln zł, przy czym ponad 483,5 mln zł to wsparcie unijne.

Więcej pieniędzy na ekoprojekty

Mazowieckie samorządy aktywnie zabiegają o wsparcie finansowe na wymianę kotłów i pieców czy podłączenie do sieci ciepłowniczej, co pokazał m.in. ubiegłoroczny nabór na unijne środki na ten cel. Teraz w konkursowej puli znalazło się 12,9 mln zł. Zapotrzebowanie jest jednak wciąż bardzo duże, złożone wnioski mają wartość ponad 65 mln zł. W sumie wpłynęły aż 63 projekty, po ocenie formalnej w grze zostało 46. Właśnie trwa ich ocena merytoryczna.

– Osiągnęliśmy już tzw. kamienie milowe w trwającym regionalnym programie operacyjnym, a w naszej rezerwie ogólnej wciąż mamy spore środki. Mowa nawet o 100 mln zł. Walka z ograniczaniem niskiej emisji, ochrona powietrza to jedne z naszych priorytetów na najbliższe lata. Dlatego będziemy się starać przeznaczyć na te działania możliwe duże wsparcie – podkreśla Marcin Wajda, dyrektor departamentu rozwoju regionalnego i funduszy europejskich UMWM.

Ostatniego dnia zeszłego roku władze Mazowsza uruchomiły trzeci nabór na projekty związane z ograniczaniem zanieczyszczeń powietrza oraz tzw. niskiej emisji. Tym razem do zdobycia jest 12,9 mln zł. Samorządy, spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, a także TBS-y swoje projekty mogą zgłaszać do 8 maja br.

Wnioskodawcy mają szansę zdobyć nawet do 80%. dofinansowania na projekty dotyczące wymiany źródeł ciepła. Warto podkreślić, że beneficjenci ubiegający się o to wsparcie będą mogli uzyskać zwrot nawet do 50%. kosztów kwalifikowanych na przeprowadzone w ramach swojego przedsięwzięcia prace termomodernizacyjne.

Fundusze europejskie będzie można przeznaczyć na wymianę kotłów, pieców, urządzeń grzewczych w jednorodzinnych i wielorodzinnych budynkach mieszkalnych oraz kotłowniach osiedlowych. Finansowanie obejmie też wymianę źródeł ciepła w budynkach użyteczności publicznej. Wspierana będzie wymiana na kotły elektryczne, olejowe, spalające biomasę (np. drewno, pellet) lub paliwa gazowe. Środki unijne mogą również wspomóc podłączenie do sieci ciepłowniczej lub chłodniczej.

Specjalne kredyty ze środków unijnych

Na termomodernizację budynków wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych, w tym wymianę urządzeń grzewczych, zarząd Mazowsza przygotował wsparcie w formie instrumentów zwrotnych – ponad 80 mln zł. Pożyczek udziela Getin Bank. Szczegółowe informacje na ten temat znajdują się na stronie internetowej.