Parytety i feminatywy w akademickim prawie. Co zmieni nowelizacja?

Ministerstwo opublikowało pierwszy fragment tzw. pakietu antydyskryminacyjnego, który ma trafić do prac legislacyjnych nad nową wersją prawa o szkolnictwie wyższym. Proponowane zmiany mają wpisywać się w szersze działania na rzecz równości i przeciwdziałania mobbingowi czy zachowaniom dyskryminacyjnym w polskich instytucjach akademickich.

Jednym z kluczowych elementów projektu jest wymóg, by w senatach, radach uczelni, radach instytutów naukowych oraz w organach doradczych Ministerstwa było co najmniej 30 proc. reprezentantek i reprezentantów każdej płci. Ma to przeciwdziałać dominacji jednej płci w gremiach decyzyjnych oraz zwiększyć różnorodność perspektyw w zarządzaniu uczelniami.

Projekt zakłada również obowiązek stosowania feminatywów i języka niedyskryminującego we wszystkich oficjalnych dokumentach uczelni i instytutów badawczych, a także w samej ustawie. Chodzi o to, aby w oficjalnej korespondencji i dokumentach prawnych „język odzwierciedlał rzeczywistość i wspierał zasadę równości”.

Nowe przepisy wprowadzają też obowiązek uchwalenia przez każde środowisko akademickie własnego kodeksu etyki, który obejmie pracowniczki i pracowników, doktorantki i doktorantów oraz studentki i studentów. Kodeks ma precyzować standardy zachowań i przewidywać sankcje za ich naruszenie.

W projekcie znalazły się także propozycje powołania na uczelniach takich funkcji, jak rzeczniczka praw studentki i studenta oraz rzecznik praw doktorantki i doktoranta. Celem tych instytucji ma być wsparcie osób uczących się i prowadzących badania w sytuacjach konfliktowych lub trudnych.

– W każdej społeczności złożonej z kobiet i mężczyzn jest co najmniej 30 proc. osób, które są odpowiednio wykształcone i przygotowane, aby pełnić wysokie funkcje – mówiła dr Karolina Zioło-Pużuk, wiceminister nauki, komentując krytykę zmian. – Niech więc przeciwnicy tego pomysłu się nie denerwują – dodała.

Projekt nowelizacji ma trafić do szerokich konsultacji społecznych jeszcze w pierwszej połowie roku. Resort zakłada, że cały proces legislacyjny zostanie zamknięty do końca 2026 roku, a przepisy zaczną obowiązywać od początku kolejnego roku.