Otyłość wśród dzieci to coraz większy problem. Jak z nim walczyć?

Na zlecenie Samorządu Mazowsza, Warszawski Uniwersytet Medyczny opracował i przeprowadził w zeszłym roku badanie, dotyczące żywienia dzieci i młodzieży. Przygotował też programy edukacji żywieniowej dla uczniów oraz programy warsztatów dla dorosłych. Projekt obejmował grupę 1642 uczniów klas 6-8 szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz prawie 700 rodziców i nauczycieli z województwa mazowieckiego.

Reklama

– Warto na ten temat uświadamiać też dorosłych, bo to właśnie na nich wzorują się najmłodsi i to oni mają największy wpływ na nawyki żywieniowe, które dopiero u dzieci się kształtują. Niech te wzorce będą dobre. Stawiamy więc na edukację, profilaktykę i, co bardzo ważne, rozwój bazy sportowej. Naszymi działaniami chcemy zachęcić dzieci do aktywności – zwraca uwagę marszałek Adam Struzik.

Problem dużej wagi Z wyników badań przeprowadzonych przez WUM wynika, że na Mazowszu z otyłością lub nadwagą mierzy się co piąte dziecko! Sytuacja wygląda podobnie wśród uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. W szkołach podstawowych 10,4% uczniów boryka się z nadwagą, a 9,4% z otyłością. W szkołach ponadpodstawowych co ósme dziecko (12,5%) cierpi na nadwagę, a 7,3% uczniów jest otyłych.

– W 2021 roku było to pięcioro dzieci wymagających diagnostyki w warunkach szpitalnych, w 2022 roku troje, a już w 2023 roku aż czternaścioro. Te statystyki pokazują, że problem jest duży i wymaga profilaktyki. 90 proc. najmłodszych boryka się z otyłością prostą, której nie towarzyszą inne objawy chorobowe. Ten stan wynika z przedłużającego się dodatniego bilansu energetycznego, spożycia zbyt dużej ilości cukrów prostych i niskiej aktywności fizycznej. Otyłość może być przyczyną licznych problemów zdrowotnych, nadciśnienia, zaburzenia gospodarki lipidowej czy hormonalnej, stłuszczenia wątroby, problemów ze strony układu kostnego. W przypadku dzieci i młodzieży jest to na przykład płaskostopie, koślawość kolan, bóle kręgosłupa. Mogą wystąpić też zaburzenia emocjonalne, dlatego tak ważne jest holistyczne podejście do dzieci z otyłością, bo to daje dobre efekty terapii – opisuje Renata Bienias, pielęgniarka oddziałowa na oddziale dziecięcym w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Płocku.

Co jedzą dzieci? Wyniki badania pokazują, że dzieci jedzą za mało posiłków, pomijają śniadanie i często sięgają po produkty o niekorzystnym wpływie na organizm. Co dziesiąte dziecko jadło zaledwie 1-2 posiłki w ciągu dnia. Codzienne spożywanie śniadań zadeklarowała tylko połowa uczniów, natomiast prawie 1/4 nie jadła śniadań w ogóle. Ponad połowa badanych nie spożywała owoców i warzyw. Chętnie wybierali mięso czerwone i przetworzone (np. wędliny, parówki), za to unikali ryb. Aż 20% uczniów nie jadło ryb w ogóle, a około połowa jadła je tylko 1-3 razy w miesiącu. Zalecaną porcję (2 razy w tygodniu) spożywało zaledwie 7-8% uczniów. Uczniowie jedli też zdecydowanie za mało i za rzadko pieczywa razowego, kasz, roślin strączkowych, pestek i orzechów. Młodzi ludzie często sięgali 

także po słone i słodkie przekąski czy produkty typu fast food. Podczas badania 17% uczniów szkół podstawowych i 10% szkół ponadpodstawowych zadeklarowało, że spożywa codziennie lub częściej np. paluszki, krakersy, chipsy. Słodycze były spożywane raz dziennie lub częściej przez 1/3 młodszych i 1/4 starszych uczniów. Słodzone napoje były najczęściej wybierane kilka razy w tygodniu lub rzadziej przez około 80% uczniów. Co około dziesiąty uczeń spożywał wysoko przetworzone jedzenie typu fast food kilka razy w tygodniu lub częściej. Większość badanych (około 80%) robiła to nie częściej, niż raz w tygodniu. Telefon i komputer zamiast sportu Optymizmem nie napawają także dane dotyczące ruchu – 46% młodszych uczniów zadeklarowało umiarkowany poziom aktywności fizycznej w szkole. Co czwarty z nich określił poziom swojej aktywności jako niski lub wysoki. Poza szkołą, umiarkowany i wysoki poziom aktywności fizycznej wskazało odpowiednio 45% i 35% uczniów. W przypadku starszych uczniów, zaobserwowano przeniesienie aktywności fizycznej ze szkoły na czas pozaszkolny. Dużą aktywność fizyczną w szkole deklarowało 16% uczniów, a poza domem 38%. Odsetek uczniów z małą aktywnością fizyczną w szkole wynosił 42%, a poza domem – 25%. Dzieci dużo czasu spędzają natomiast przed ekranem komputera lub telefonu.

• Około 40% młodszych i co trzeci starszy uczeń spędzał przed komputerem mniej, niż 2 godziny, 6-8% uczniów spędzało przed komputerem ekstremalnie dużo czasu – powyżej 8 godzin.
• Przed ekranem telefonu – po jednej trzeciej uczniów spędzało 2-4 lub 4-6 godzin dziennie, a co dziesiąty badany 8 i więcej godzin dziennie.

Mazowsze stawia na sport dzieci i młodzieży Sejmik Mazowsza szuka rozwiązań, aby zachęcić mieszkańców do aktywności fizycznej. Jednym z nich jest program „Mazowsze dla sportu”, który został skierowany do lokalnych samorządów. Kwota, jaką władze regionu przeznaczyły na jego realizację w 2024 r., to aż 50 mln zł.

– Do tej pory dofinansowaliśmy aż 76 inwestycji sportowych w subregionie płockim. To blisko 12,8 mln zł! W tym roku liczymy, że uda się sfinansować jeszcze więcej boisk i hal. Obecnie trwa ocena merytoryczna wniosków złożonych w ramach naboru na 2024 rok – mówił marszałek Adam Struzik.

Efektem programu „Mazowsze dla sportu” są np. nowe hale sportowe, siłownie plenerowe, skateparki czy korty tenisowe. Wsparcie jest też przeznaczane na poprawę warunków w już istniejących obiektach. Remontowane są boiska szkolne i sale gimnastyczne. To dobra wiadomość szczególnie dla uczniów, którzy korzystają z nich każdego dnia w ramach lekcji wychowania fizycznego czy treningów. Dyrektor Delegatury Urzędu Marszałkowskiego w Płocku Tomasz Kominek zaznaczył, że to dorośli odgrywają ogromną rolę w propagowaniu zdrowego stylu życia wśród dzieci.

– Mamy bogatą ofertę zajęć sportowych, dobrą bazę sportową. Korzystajmy z tego wspólnie. Warto wygospodarować trochę czasu i spędzić go z dziećmi aktywnie. W ten sposób pokażemy im, że aktywność fizyczna jest dobra, pozytywnie wpływa na nasze zdrowie i jakość życia – apeluje dyrektor Tomasz Kominek.

Kampania edukacyjna „Talerz pełen zdrowia” Zebrany przez WUM materiał posłużył opracowaniu programów edukacji żywieniowej dla uczniów, rodziców, opiekunów prawnych, nauczycieli i pracowników szkół. Trwa konkurs na realizatorów cyklu lekcji o zdrowym żywieniu dla uczniów oraz warsztatów dla osób dorosłych. W planach jest także realizacja kampanii informacyjno-edukacyjnej „Talerz pełen zdrowia” w zakresie profilaktyki nadwagi i otyłości oraz innych chorób cywilizacyjnych. Jej celem jest promowanie wiedzy na temat:

• zasad zdrowego żywienia,
• kształtowanie właściwych postaw zdrowotnych.

Takie działania pozwolą zapobiec powstawaniu chorób żywieniowozależnych, w tym chorób układu krążenia. Program opracowany przez samorząd Mazowsza trwa trzy lata (rozpoczął się w 2022 roku) i będzie realizowany do końca 2024 r. Samorząd województwa przeznaczył na ten projekt ponad 850 tys. zł. Szacuje się, że w ramach całej kampanii z zajęć może skorzystać około 12,5 tys. uczniów klas 6-8 szkół podstawowych oraz uczniowie szkół ponadpodstawowych. Zajęcia będą prowadzone do końca 2025 r. Edukacja obejmie również dorosłych, w tym nauczycieli, pracowników szkół odpowiedzialnych za żywienie dzieci czy rodziców. W warsztatach i konferencjach weźmie udział łącznie około 700 osób.