REKLAMA

Metamorfozy Płocka – Narutowicza 8

REKLAMA

PowiązaneTematy

Nie ma chyba płocczanina, który nie interesowałby się, jak nasze miasto wyglądało kilkanaście, kilkadziesiąt czy kilkaset lat temu. Wraz z Towarzystwem Naukowym Płockim wprowadziliśmy cykl, dzięki któremu możecie zobaczyć metamorfozę Płocka…

fot. ze zbiorów Towarzystwa Naukowego Płockiego
fot. ze zbiorów Towarzystwa Naukowego Płockiego

Dzięki życzliwości Towarzystwa Naukowego Płockiego, możemy zaprezentować Wam unikalne zdjęcia naszego miasta w zestawieniu z fotografią danego miejsca czy budynku. Dzisiaj przedstawiamy kamienicę przy Narutowicza 8, w którym od 1908 roku funkcjonuje Towarzystwo Naukowe Płockie.

Budynek został zbudowany w XV wieku z inicjatywy Stefana z Miszewa, kanonika warszawskiego i płockiego, kanclerza księcia warszawskiego Bolesława IV. Początkowo służył on jako kanonia, czyli mieszkanie kanoników. Jest to jeden z dwóch płockich budynków, które w pełni reprezentuję architekturę gotycką. Drugim z nich jest oczywiście tzw. Dom pod Trąbami.

Po nieudanym ataku na odwach w 1863 roku, jeden z powstańców popełnił w budynku samobójstwo. Był to Wojciech Zegrzda, znany płocki prawnik i dowódca szturmu. Po upadku powstania budynek zarekwirowały władze rosyjskie i wystawiły na aukcji. W 1908 został zakupiony przez Towarzystwo Naukowe Płockie, którego do dziś jest siedzibą.

Fot. Adek Jasiński
Fot. Adek Jasiński

Towarzystwo Naukowe Płockie powstało w 1820 roku z inicjatywy rektora Szkoły Wojewódzkiej (dzisiejszej Małachowianki) – Kajetana Morykoniego. Pierwszym prezesem Towarzystwa został biskup Adam Prażmowski, a wiceprezesem Komisarz Wydziału Oświecenia Józef Brzozowski. Celem Towarzystwa było propagowanie rozwoju nauki i oświaty, gromadzenie materiałów dotyczących Ziemi Płockiej i opracowanie monografii województwa płockiego. Utworzono bibliotekę oraz muzeum historyczno-przyrodnicze, które stało się zaczątkiem dzisiejszego Muzeum Mazowieckiego w Płocku. Po upadku powstania listopadowego Towarzystwo przestało funkcjonować.

Swoją działalność wznowiło dopiero w 1907 roku dzięki inicjatywie doktora Aleksandra Macieszy, ks. Tomasza Kowalewskiego, Aleksandra Zaleskiego i Adama Grabowskiego. W roku 1908 Towarzystwo Naukowe Płockie otrzymało księgozbiór liczący 25 tysięcy tomów, które przekazał Józef, syn Gustawa Zielińskiego. Dzięki ich darowiźnie Towarzystwo założyło Bibliotekę im. Zielińskich, nazwaną na cześć darczyńców.

Fot. PetroNews
Fot. PetroNews

W 1930 roku Towarzystwo zakupiło również klasycystyczny budynek z 1830 roku, autorstwa Jakuba Kubickiego. Ze względu na oryginalną dekorację tympanonu, która przedstawia „Oko Bożej Opatrzności”, jest nazywany Domem pod Opatrznością (pl. Narutowicza 2). Od 1973 roku w kamienicy tej mieści się Biblioteka im. Zielińskich TNP, która posiada jedne z najzasobniejszych księgozbiorów na Mazowszu.

W gotyckiej kanonii pozostał natomiast Dział Zbiorów Specjalnych Towarzystwa Naukowego Płockiego, w którym przechowywane są najcenniejsze starodruki i rękopisy, a wśród nich stare dokumenty, mapy, grafiki oraz inkunabuły. Do najciekawszych dzieł należą: pierwsze wydanie „De revolutionibus orbium coelestium” Mikołaja Kopernika z 1543 r., „Boska komedia” Dante Alighieri z 1487 r., Statut Jana Karskiego z 1506 r., zbiór 80 grafik Francisca de Goyi z cyklu „Kaprysy”.