Małgorzata Jutrzenka: Autyzm to nie schemat [PODCAST]

Autyzm to nie schemat

Jak podkreśla ekspertka, dziś coraz rzadziej patrzy się na autyzm w sposób sztywny i schematyczny. Coraz częściej mówi się o nim w szerszym kontekście neuroróżnorodności.

Reklama

– To pewien styl funkcjonowania: poznawczego, behawioralnego, sensorycznego. Trudno nawet mówić o „odmienności”, bo co jest normą? – zauważa Małgorzata Jutrzenka.

Jeszcze kilka lat temu próbowano dopasować osoby w spektrum do konkretnych ram i objawów. Dziś wiadomo, że spektrum autyzmu jest bardzo zróżnicowane i nie da się go zamknąć w jednym schemacie.

Młodzi rozumieją więcej

Zmiany widać szczególnie wśród młodego pokolenia. Dzieci i nastolatki coraz lepiej rozumieją różnice między ludźmi i potrafią je nazwać.

– Młodzi ludzie wychowują się w innym standardzie. Widzą, że ktoś może mieć ADHD, ktoś inny spektrum, ktoś nosi słuchawki wygłuszające, ktoś nie toleruje pewnych dźwięków – i to dla nich naturalne – mówi specjalistka spektrum autyzmu i ADHD.

Jednocześnie – jak zaznacza – wciąż nie wszędzie ta świadomość jest tak wysoka. Rodzice nadal obawiają się reakcji otoczenia, a diagnoza bywa źródłem niepokoju.

Diagnoza to nie wyrok

Jednym z największych mitów, z jakimi spotyka się specjalistka, jest przekonanie, że z autyzmu można „wyrosnąć”.

– To nie jest coś, co mija. To sposób funkcjonowania, z którym można nauczyć się żyć bardziej komfortowo – podkreśla.

Jej zdaniem, diagnoza nie zamyka, lecz otwiera drzwi, ponieważ daje dostęp do wsparcia, narzędzi i wiedzy, które pozwalają lepiej funkcjonować zarówno osobie w spektrum, jak i jej rodzinie.

– To szansa, by życie było bardziej satysfakcjonujące i spokojniejsze – wyjaśnia Małgorzata Jutrzenka.

Rodzice już się nie wstydzą

W ostatnich latach zmieniło się także podejście rodziców. Jeszcze niedawno wielu z nich unikało rozmów o diagnozie i obawiało się reakcji otoczenia.

– Dziś częściej potrafią powiedzieć: moje dziecko ma autyzm i potrzebuje wsparcia. To ogromna zmiana – zauważa założycielka Terapeutycznego Punktu Przedszkolnego MC Program.

Większa dostępność wiedzy, szkoleń i materiałów edukacyjnych sprawia, że rodzice czują się pewniej i lepiej radzą sobie z codziennymi wyzwaniami.

Coraz więcej diagnoz – dlaczego?

Ekspertka zwraca uwagę, że wzrost liczby diagnoz to efekt kilku czynników. Z jednej strony mamy dziś lepsze, bardziej czułe narzędzia diagnostyczne, takie jak ADOS-2, z drugiej – większą gotowość ludzi do szukania odpowiedzi i mówienia o swoich doświadczeniach.

– Być może kiedyś więcej rzeczy było maskowanych. Dziś chcemy żyć w zgodzie ze sobą i rozumieć swoje potrzeby – tłumaczy.

Każda historia jest ważna

W swojej pracy Małgorzata Jutrzenka spotyka się z wieloma rodzinami, dla których diagnoza jest momentem przełomowym. Jak podkreśla, każda z tych sytuacji jest inna i wymaga indywidualnego podejścia.

– Każda z tych historii jest poruszająca. Każdej chciałoby się pomóc – przyznaje.

2 kwietnia – wspólnie dla autyzmu

Z okazji Światowego Dnia Świadomości Autyzmu, 2 kwietnia w Płocku odbędzie się wydarzenie organizowane przez Małgorzatę Jutrzenkę we współpracy z Galerią Mazovia i salą zabaw Fikołki.

W godzinach 10-16 zaplanowano wspólną zabawę dla dzieci – zarówno neurotypowych, jak i neuroróżnorodnych. W programie znajdą się m.in. eksperymenty, warsztaty i animacje, a na miejscu obecni będą także terapeuci, z którymi będzie można porozmawiać i skonsultować rozwój dziecka.

Finał wydarzenia zaplanowano na godzinę 16 przed głównym wejściem do galerii, gdzie organizatorzy przygotowują specjalną, kolorową niespodziankę.

Równolegle trwa kampania „Autystycznie pozytywni”, w której osoby neuroróżnorodne mogą podzielić się swoim spojrzeniem na świat. Wybrane wypowiedzi zostaną zaprezentowane w formie wystawy.

Jak podkreśla Małgorzata Jutrzenka, najważniejsza jest świadomość.

– Osoby neuroróżnorodne są wśród nas. Warto je rozumieć, a nie oceniać – mówi specjalistka.

I właśnie o to dziś chodzi najbardziej. O zmianę perspektywy na osoby, które żyją wśród nas.