Diety rad osiedli pod lupą. Jaka przyszłość lokalnych społeczników w Płocku?

Problem „obecności na papierze”

Punktem zapalnym był projekt uchwały, dotyczący zasad wypłacania diet radnym osiedlowym. Jak wskazywano w trakcie obrad, obecne przepisy mówią jasno – dieta przysługuje za udział w sesji. W praktyce bywa jednak różnie.

Reklama

– Dzisiaj wygląda to niestety tak: uprawnione osoby przychodzą, podpisują listę obecności i… nie zawsze wchodzą na salę – zwracał uwagę Artur Jaroszewski, przewodniczący Rady Miasta Płocka, wskazując na rozbieżność między przepisami a rzeczywistością.

Ten argument stał się impulsem do próby doprecyzowania zasad. Szybko jednak okazało się, że sprawa jest znacznie bardziej złożona.

„Nie zmieniajmy zasad w trakcie gry”

Część radnych sprzeciwiła się wprowadzaniu zmian na kilka miesięcy przed końcem kadencji rad osiedli.

– Nie powinniśmy zmieniać reguł w trakcie gry. Do końca kadencji zostało niewiele czasu – podkreślał radny Michał Sosnowski w trakcie dyskusji.

Podobne stanowisko prezentowali inni uczestnicy debaty, wskazując, że temat wymaga spokojnej, systemowej analizy, a nie szybkiej korekty przepisów.

Radny Andrzej Aleksandrowicz zaznaczył natomiast, że końcówka kadencji rad osiedli nie powinna wpływać na decyzję radnych.

– Oczywiście w wielu przypadkach to jest racja, ale z drugiej strony musimy sobie też głośno powiedzieć, jeśli ktoś jest nieuczciwy, przychodzi, podpisuje listę na gminie i sobie idzie, to jest osoba nieuczciwa i nie powinniśmy tego po prostu tolerować – stwierdził.

Ostatecznie większość radnych zdecydowała o zdjęciu projektu uchwały z porządku obrad i powrocie do tematu przed upływem obecnej kadencji radnych osiedlowych, już w zakresie działania przyszłych rad osiedli.

Kryzys aktywności społecznej?

Dyskusja szybko przeniosła się na szerszy grunt – kondycję rad osiedli i zaangażowanie mieszkańców.

– Trzeba podjąć, w mojej ocenie, szeroką dyskusję na temat funkcjonowania rad mieszkańców osiedli, tego co można ulepszyć, w jaki sposób można to zmienić, w jaki sposób zmieniło się otoczenie, a pozostały te same budżety rad mieszkańców osiedli – mówił radny Tomasz Kominek.

Jak wyjaśniał, przez to, że zmieniono system głosowania w wyborach do rad osiedli okazało się, że do rad weszły osoby, które miały po dwa czy trzy głosy.

– Ciężko wymagać działania społecznego i wyjścia na front takich ludzi w kontekście bezinteresownego działania na rzecz drugiego człowieka, kiedy z drugiej strony wiemy, że trudno działa się społecznie, samorządowo i też politycznie w tych czasach, ze względu na szeroko rozprzestrzeniający się chociażby hejt w social mediach. Więc trzeba też bronić ludzi, którzy niekoniecznie chcą poświęcać się w czasie prywatnym na rzecz drugiego człowieka, bo zawsze znajdą się ci, którzy będą dramatycznie obrażać różnego rodzaju potknięcia tych ludzi – tłumaczył radny.

Porównał też rady osiedla do rad sołeckich w powiatach. Jak wyjaśniał, pomagają one wójtowi, czy radzie gminy, tak jak w mieście rady osiedla powinny pomagać i pomagają prezydentowi, zarządowi miasta, czy radzie miasta.

Radni wskazywali również na realne problemy organizacyjne, takie jak brak quorum czy trudności w podejmowaniu decyzji.

Radna Anna Derlukiewicz, pełniąca funkcję przewodniczącej rady osiedla, mówiła wprost:

– Często nie wiemy, czy zbierze się wymagane quorum. Są osoby, które są na liście, ale realnie nie uczestniczą w pracy rady – wyjaśniała.

Spór o ordynację wyborczą

Kolejnym wątkiem była ordynacja wyborcza do rad osiedli. Tu zdania były podzielone.

Część radnych opowiadała się za powrotem do wcześniejszego systemu, w którym mieszkańcy mogli oddać więcej głosów.

– To dawało większą szansę na stworzenie zespołu ludzi, którzy naprawdę chcą działać – argumentował radny Tomasz Kominek.

Z drugiej strony pojawiły się głosy zdecydowanej obrony obecnych zasad.

– Wprowadziliśmy najbardziej uczciwy system: jeden wyborca, jeden głos. To wyrównało szanse – podkreślał Artur Jaroszewski.

Dyskusję podsumował radny Szymon Stachowiak.

– Widzimy tutaj pewien konsensus co do tego, że potrzebujemy rozmowy na temat rozwiązań systemowych. (…) Skłaniam się do wniosku o zdjęcie dzisiaj tego postulatu, aby przy najbliższych wyborach zacząć rozmawiać systemowo na temat tego jak zmienić rady osiedli, jak dać im narzędzia. Myślę, że wszyscy się zgadzamy, że nasza rola nie kończy się po opuszczeniu tego budynku, a tak naprawdę się zaczyna – zaznaczył radny.

Czy rady osiedli są w ogóle potrzebne?

W trakcie debaty padły również bardziej radykalne pytania o sens istnienia rad osiedli w obecnej formule.

– Może tam, gdzie nie ma chętnych do działania, rady po prostu nie powinny funkcjonować – stwierdził radny Andrzej Aleksandrowicz.

To pokazuje, że dyskusja dotyczy nie tylko zasad wynagradzania, ale też samej idei lokalnego samorządu pomocniczego.

Potrzebna głęboka reforma

Mimo różnic w opiniach, w jednym radni byli zgodni – temat wymaga kompleksowego podejścia.

Wśród propozycji pojawiały się m.in.:

• zmiana zasad wypłacania diet,
• nowe rozwiązania wyborcze,
• zwiększenie budżetów rad osiedli,
• lepsze dopasowanie ich roli do współczesnych realiów.

Decyzja o zdjęciu projektu uchwały oznacza, że temat wróci. I to najprawdopodobniej już we wrześniu. Dzisiejsza dyskusja natomiast pokazała, że problem nie dotyczy tylko diet. To pytanie o to, czy i jak mieszkańcy chcą angażować się w życie swoich „małych ojczyzn” oraz jak miasto powinno ich w tym wspierać. Jeśli rady osiedli mają być czymś więcej, niż formalnością, potrzebują nie tylko przepisów, ale przede wszystkim ludzi, którym jeszcze chce się działać.