Debata o konstytucji i prerogatywach prezydenta. Czy potrzebne są zmiany w Konstytucji RP?

Odmowa podpisania 46 nominacji sędziowskich przez Prezydenta RP Karola Nawrockiego, rola głowy państwa w systemie władzy oraz potrzeba zmian w Konstytucji z 1997 roku – to główne tematy spotkania z posłem dr. Krzysztofem Szczuckim, które odbyło się 12 listopada w Płocku.

Wydarzenie zorganizowała poseł na Sejm RP Wioletta Kulpa. Sala wypełniła się mieszkańcami zainteresowanymi skutkami decyzji prezydenta oraz przyszłością polskiego ładu prawnego.

Reklama

Spotkanie rozpoczęła poseł Wioletta Kulpa, podkreślając, że decyzja prezydenta o odmowie powołania 46 sędziów wywołała gorącą dyskusję w kraju, ale – jej zdaniem – mieści się w konstytucyjnych kompetencjach głowy państwa.

– Trybunał Konstytucyjny już w 2012 roku wyraźnie orzekł, że powoływanie sędziów jest wyłączną prerogatywą Prezydenta RP i nie podlega kontroli sądowej ani ponownemu rozpatrzeniu. Koniec i kropka – mówiła poseł Kulpa, dodając, że reakcja obecnej koalicji rządzącej ma „charakter czysto polityczny”.

Wioletta Kulpa podziękowała mieszkańcom za obecność oraz posłowi Szczuckiemu za – jak podkreśliła – „doskonałe przedstawienie najważniejszych problemów polskiej Konstytucji, która od 28 lat nie była przedmiotem poważnej debaty publicznej”. Zwróciła również uwagę na zapowiedź powołania rady ds. konstytucji przez prezydenta Karola Nawrockiego.

Skąd taka decyzja głowy państwa?

Dr Krzysztof Szczucki, wykładowca akademicki, prawnik i były minister edukacji i nauki, w swoim wystąpieniu szeroko wyjaśniał, dlaczego decyzja prezydenta RP mieści się w zakresie jego prerogatyw.

Odwołał się do licznych orzeczeń sądów administracyjnych, w tym z 2017 roku, oraz do praktyki poprzednich prezydentów.

– Prezydent może odmówić powołania sędziego. To jego dyskrecjonalna kompetencja, która nie podlega żadnej kontroli. Nawet nie musi jej uzasadniać – mówił Szczucki, wskazując, że głowa państwa już wielokrotnie korzystała z tego prawa, zarówno za prezydentury Andrzeja Dudy, jak i wcześniej Lecha Kaczyńskiego.

Poseł odniósł się także do krytyki ze strony części środowiska sędziowskiego:

– Pseudoautorytety podniosły larum, jakoby prezydent naruszył konstytucję. Tymczasem konstytucja jest jednoznaczna – prerogatywa jest poza zasięgiem kontroli sądowej.

Dlaczego zmiana Konstytucji? Główne tezy wykładu posła Szczuckiego

Znaczną część spotkania poświęcono analizie Konstytucji RP z 1997 roku. Szczucki przedstawił tezy ze swojej książki „Tyrania praworządności. O potrzebie nowej konstytucji”, kwalifikując obecny system jako „niewydolny, konfliktogenny i nieadekwatny do współczesnych zagrożeń”.

– Konstytucja była pisana w latach 90. w politycznym konflikcie, przeciwko ówczesnemu prezydentowi Lechowi Wałęsie. To akt pełen sprzeczności, który generuje niekończące się spory między rządem a prezydentem – mówił Szczucki.

Wskazał przy tym konkretne przykłady:

1. Rola prezydenta jako zwierzchnika sił zbrojnych

– W czasie pokoju prezydent wykonuje zwierzchnictwo nad armią za pośrednictwem ministra obrony, którego nie wybiera. W czasie wojny naczelnego dowódcę powołuje na wniosek premiera. To system, który nie gwarantuje bezpieczeństwa państwa.

2. Brak realnych kompetencji pozytywnych

– Prezydent ma głównie kompetencje blokujące – weto, odmowę powołania. Ale nie ma narzędzi konstruktywnych, by realizować program, który popierają miliony wyborców.

3. Niespójna odpowiedzialność polityczna

– Rząd kontroluje parlament, nie odwrotnie. Posłowie głosują według poleceń partyjnych, często wbrew własnym opiniom.

Kierunek zmian: mocniejsza pozycja prezydenta i model zbliżony do Francji

Zdaniem Szczuckiego nowa ustawa zasadnicza powinna:

wzmocnić pozycję prezydenta,
umożliwić mu powoływanie rządu bez udziału premiera,
zwiększyć kontrolę parlamentu nad ministrami poprzez zakaz łączenia funkcji posła z funkcją członka rządu,
uporządkować kompetencje w obszarach bezpieczeństwa i polityki zagranicznej.

– Potrzebujemy nowej konstytucji do 2030 roku. Prezydent Nawrocki jasno powiedział, że rozpocznie prace nad tą zmianą i powoła specjalną radę. To czas, by rozmawiać o państwie w perspektywie 10, 20, 30 lat – podkreślał poseł.

Dyskusja z mieszkańcami: media, młodzież i polityczna polaryzacja

W drugiej części spotkania pojawiły się pytania dotyczące sposobów dotarcia do młodych ludzi, roli mediów tradycyjnych i internetowych, polaryzacji sceny politycznej, czy braku zaufania do instytucji państwa.

Szczucki zwrócił uwagę, że współczesna debata publiczna coraz częściej przenosi się do internetu:

– Tradycyjna telewizja nie dociera do wszystkich. Młodzi konsumują treści inaczej – przez krótkie formy, rolki, podcasty. Musimy tam być obecni.

Wskazał m.in. na aktywność poseł Wioletty Kulpy, która regularnie publikuje materiały wideo komentujące bieżące wydarzenia.

Podsumowanie

Spotkanie zakończyło się podpisywaniem książki posła Krzysztofa Szczuckiego oraz indywidualnymi rozmowami z mieszkańcami. Jak podkreśliła poseł Wioletta Kulpa:

– To bardzo ważna rozmowa o przyszłości polskiego ładu prawnego i miejscu prezydenta w systemie władzy. Dziękuję mieszkańcom za obecność i merytoryczną dyskusję.