Okiem Robaka – Tajemnica profesora Bystronia

[disabled]N[/disabled]a wystawie znajdziemy urocze prace Aleksego Kiriuszyna (ur. 1886 – zm. 1972 r.) – płockiego malarza, który swymi obrazami dokumentował codzienne życie miasta. Niedościgniony portrecista scenek rodzajowych, płockich uliczek i podwórek, prozaicznych zdarzeń i zajęć mieszkańców, różnorodnych pejzaży miasta, poprzez swe obrazy przenosi nas, jakbyśmy wsiedli do zaczarowanej dorożki, kilkadziesiąt lat wstecz.

I znów pojawia się jakaś nostalgia, ponieważ widzimy te miejsca codziennie, ale spowija je maska czasu, niby te same, ale już nie takie same… Na wystawie zaprezentowano trzy pejzaże, które do dziś zaskakują „mięsistością” wyrazu – tak, jakby czuło się woń kwitnących tumskich kasztanowców i dzikich róż, słyszało cykanie świerszczy i śpiew słowików w konarach drzew w tę letnią namalowaną przez Kiriuszyna noc…

Reklama

Jednakże, Drodzy Państwo, to nie wszystko, co może nas na tej ekspozycji zaskoczyć. Otóż możemy tu podziwiać trzy obrazy Stanisława Ignacego Witkiewicza – wybitnego pisarza, malarza, dramaturga i filozofa dwudziestolecia międzywojennego, w tym również portret tytułowego profesora Stanisława Bystronia, namalowany w 1929 roku… Kim był? Socjologiem i etnografem, badaczem polskiej kultury ludowej, profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, członkiem Polskiej Akademii Nauk. Podążając dalej, ku naszemu zaskoczeniu, ujrzymy kolejne dwa portrety tegoż profesora, namalowane w 1930 roku przez nie mniej wybitnych polskich malarzy – Leona Chwistka i Zbigniewa Pronaszko. Czyżby uwielbienie do własnej fizjonomii sprawiło, że Stanisław Bystroń tak namiętnie lubił się portretować? A może sami artyści urządzili sobie mały Salon?

Myślę, że powód jest zupełnie inny. Wszyscy panowie obracali się w kręgach elit artystycznych i naukowych Krakowa, spotykali się również w Zakopanem. Siłą rzeczy nasz bohater miał wiele okazji ku temu, by w czasie estetycznych dyskusji, chcąc, czy nie chcąc stać się także modelem i natchnieniem artystów. Witkacy, Chwistek i Pronaszko należeli i wywodzili się z tzw. formistów – polskiego ruchu artystycznego okresu międzywojennego. Zakładał on wykorzystanie europejskich koncepcji artystycznych, takich jak kubizm, ekspresjonizm i futuryzm, połączenie ich ze sztuką ludową i stworzenie nowoczesnego stylu narodowego. Prace formistów charakteryzowały się deformacją kształtów, geometryzacją, zerwaniem z tradycyjnym przedstawianiem przestrzeni, naiwną ludową stylizacją.

To wszystko odnajdziecie Państwo w kolejnych odsłonach profesora Bystronia. Portret pędzla Witkiewicza charakteryzuje się nerwową, wijącą się, a jednocześnie trochę naiwnie ciężką kreską nawiązującą do sztuki ludowej, Zbigniew Pronaszko w sposób „barokowy” ekspresyjnie konstruuje przestrzeń i samą postać, czerpiąc z dokonań ekspresjonistów i kubistów, tymczasem Leon Chwistek wykorzystuje swą koncepcję strefizmu (obraz powinien być podzielony na strefy, zdominowane przez jeden kolor, w których dochodzi do zwielokrotnienia określonego kształtu). Na pierwszy rzut oka wydawałoby się, że obrazy nie mają ze sobą wiele wspólnego, jednakże jeśli przyjrzymy im się bliżej, szybko rozpoznamy twarz tego samego eleganckiego, może trochę wyniosłego, dystyngowanego profesora.

Zapyta się ktoś pewnie – jedna i ta sama osoba, jeden kierunek artystyczny, tymczasem tak różne obrazowanie postaci? Tak to właśnie jest z artystami. Pomimo tych samych lub podobnych koncepcji estetycznych, dominującą rolę zawsze odgrywa osobowość i wizja artysty, indywidualny język przekazu. I proste to, a zarazem skomplikowane. Warto jednakże czasem znaleźć chwilkę wolną od gwaru i zgiełku dnia, żeby pozastanawiać się, „co autor miał na myśli”, a jeszcze lepiej poczuć, co nam obojętne, a co nas wzrusza…

 

1 of 5

- +

Reklama

REKLAMA

1. Fot.: Muzeum Mazowieckie w Płocku

2. Fot.: Muzeum Mazowieckie w Płocku

3. Fot.: Muzeum Mazowieckie w Płocku

4. Fot.: Muzeum Mazowieckie w Płocku

5. Fot.: Muzeum Mazowieckie w Płocku