Zielone dachy, wiaty przystankowe czy zieleń wertykalna. Jak można zazielenić miasto?

Prezydent Szczecina podpisał niedawno zarządzenie, w którym zatwierdza do realizacji standardy, jakie mają obowiązywać w zakresie utrzymania, ochrony i rozwoju zielonych terenów w tym mieście. Publikujemy je z myślą, że być może kiedyś i w Płocku zamiast opracowywać kolejne wizualizacje, doczekamy jasnych wytycznych oraz ich realizacji w zakresie zwiększania ilości terenów zielonych w mieście, ale i ochrony już istniejących.

Jak czytamy w rozporządzeniu prezydenta Szczecina, „Standardy” stanowią dokument przeznaczony do stosowania w ramach „wszelkich działań związanych z bieżącym utrzymaniem zieleni, rozwojem terenów zieleni oraz przygotowaniem i realizacją wszelkich inwestycji na terenach stanowiących własność Gminy Miasto Szczecin przez jednostki organizacyjne Urzędu Miasta Szczecin, jednostki organizacyjne Gminy Miasto Szczecin i spółki z udziałem Gminy Miasto Szczecin”.

Miasto chce w ten sposób m.in. podnieść jakość utrzymania terenów zieleni do poziomu określonego w Standardach, wprowadzić zrównoważoną gospodarkę zielenią w procesach inwestycyjnych prowadzącą do zachowania jak największej liczby drzew i krzewów, właściwej ochrony drzew, krzewów, zieleni niskiej i gleby podczas realizacji robót budowlanych oraz wykonywania odpowiedniej ilości nowych nasadzeń w celu zrekompensowania utraconej zieleni czy zapewnić harmonijny rozwój terenów zieleni.

W obszernym dokumencie opisano m.in. w jaki sposób dbać o istniejące drzewa podczas inwestycji, jak je zabezpieczać, żeby nie zostały uszkodzone. Pokazano, jak wkomponować drzewa w nową inwestycję, aby zapobiec wycinkom.

Autorzy opracowania, które powstało we współpracy z Polskim Towarzystwem Dendrologicznym, proponują też szereg możliwości zazielenienia miasta. Wymienimy jedynie kilka z całego szeregu propozycji, zawierających też konkretne gatunki drzew i innych roślin.

• Łąki kwietne – ekstensywne zbiorowiska roślin składające się z gatunków roślin jednorocznych, kwitnących bylin i traw. Zakładane w przestrzeni miejskiej nawiązują do naturalnych zbiorowisk roślinnych tj. półnaturalne łąki świeże, murawy kserotermiczne i zbiorowisk pól uprawnych. Łąki kwietne łagodzą skutki suszy ograniczając utratę wody poprzez parowanie, zwiększają bioróżnorodność gatunkową dostarczając pokarm i schronienie ptakom, ssakom oraz owadom, zwiększają estetykę miast, redukują zanieczyszczenie powietrza oraz zmniejszają koszty utrzymania terenów zieleni w mieście. Łąki kwietne stanowią doskonałą alternatywę dla trawników. Skład gatunkowy mieszanki nasion powinien być dostosowany do warunków siedliskowych oraz lokalizacji.

• Ekologiczne systemy umacniania skarp mają na celu wykorzystanie roślin do wzmocnienia skarp i przeciwdziałanie powierzchniowej erozji wietrznej, wodnej oraz osuwiskom. Biologiczne wzmocnienie skarp powinno polegać na stosowaniu traw i roślin zielnych, a także drzew i krzewów. Zazielenione skarpy podnoszą wartość krajobrazową i ekologiczną terenu.

• Tworzenie parków kieszonkowych (tzw. pocket parks) pozwala na wprowadzanie zieleni w strefach zwartej zabudowy, gdzie występuje deficyt zieleni oraz miejsc do wypoczynku i rekreacji (fot. 27). Tworzone są one najczęściej w dostępnych i nieużytkowanych przestrzeniach pomiędzy budynkami i kwartałami kamienic, a także na terenie zaniedbanych placów miejskich i podwórek. Parki kieszonkowe zapewniają mieszkańcom miejsce wypoczynku, aktywności i kontaktu z zielenią. W parkach kieszonkowych powinna pojawić się zieleń niska i wysoka odporna na zacienienie i suszę, miejsca do siedzenia, stoły, place zabaw dla dzieci, siłownie.
• Parklety są to najczęściej konstrukcje mobilne, tymczasowe i ogólnodostępne przypominające ogródek kawiarniany, pozwalają na utworzenie dodatkowych miejsc wypoczynkowych w strefach parkingowych lub wyłączonych z ruchu. W parkletach powinny znaleźć się miejsca do siedzenia, stoliki, zieleń w pojemnikach, a także stojaki na rowery lub poidełka dla psów. Parklety zaleca się lokalizować przy ulicach o umiarkowanym ruchu samochodowym, w centrum miasta, gdzie zwarta zabudowa i wąskie chodniki utrudniają lub uniemożliwiają wprowadzenie akcentów roślinnych i miejsc wypoczynku.

• Zieleń wertykalna umożliwia wykorzystanie pionowych i często nieestetycznych ścian zabudowy miejskiej jako miejsce uprawy roślin ozdobnych. Dobór odpowiedniej technologii wykonania ogrodów wertykalnych powinien być dostosowany do warunków przyrodniczych i konstruktorskich tj. wytrzymałość ścian oraz warunków nośnych budynku.

• Zielone przystanki i ławki to innowacyjne rozwiązanie techniczne z zakresu miejskiej architektury przynoszące wiele korzyści. Poza estetycznymi i praktycznymi korzyściami, dzięki wykorzystaniu technologii zielonych dachów ekstensywnych, zwiększają różnorodność biologiczną i przyczyniają się do poprawy warunków retencyjnych. Dzięki temu poprawia się wydajności kanalizacji deszczowej, a także ogranicza się zjawisko miejskiej wyspy ciepła i lokalnych powodzi.

Co sądzicie o takich pomysłach na zazielenienie miasta? Może i w Płocku zaczniemy stosować standardy, dzięki którym nie będzie wycinało się drzew przy każdej inwestycji, a obszary chronione będą zwiększane?