Zabrakło dwóch głosów, by Sejm zniósł limit dwóch kadencji dla wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Sprawa może jednak szybko wrócić na salę obrad – premier Donald Tusk chce ponownego głosowania. Zapytaliśmy płockich polityków, co sądzą o czwartkowej decyzji posłów.
W czwartek, 22 października, Sejm odrzucił przygotowaną przez PSL nowelizację Kodeksu wyborczego. Za jej przyjęciem głosowało 213 posłów, przeciw było 215, a 9 wstrzymało się od głosu. Projekt zakładał zniesienie zasady, zgodnie z którą osoba dwukrotnie wybrana na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta nie może ponownie kandydować na ten urząd w tej samej gminie. Limit obowiązuje od 2018 roku, kiedy jednocześnie wydłużono kadencję samorządu z czterech do pięciu lat.
Reklama
Sejm powiedział „nie”. Co to oznacza dla wójtów, burmistrzów i prezydenta Płocka?
Premier: przegłosujmy to jeszcze raz
Już następnego dnia do sprawy odniósł się Donald Tusk. W piątek, rozmawiając z dziennikarzami podczas wizyty w Indiach, premier zadeklarował, że nie widzi przeszkód, by natychmiast wrócić do projektu ludowców. Jak stwierdził, jeśli tylko techniczne względy zadecydowały, że zabrakło kilku głosów, to „wróćmy jak najszybciej do tego i przegłosujmy to jeszcze raz”. Dodał, że nie wie, dlaczego głosowanie nie odbyło się tego samego dnia, kiedy posłowie koalicji byli w komplecie.
PSL tuż po porażce zapowiedziało, że będzie zabiegać o wprowadzenie limitu dwóch kadencji także dla posłów i senatorów.
Andrzej Nowakowski: decyzja powinna należeć do wyborców
Głosowanie w Sejmie ma bezpośrednie znaczenie dla Płocka. Andrzej Nowakowski jest prezydentem miasta od 2010 roku, a od wprowadzenia limitu dwukrotnie wygrał wybory. Przy obecnych przepisach nie mógłby wystartować w 2029 roku.
– Demokracja to zaufanie do ludzi i szacunek dla ich wyboru. Dwukadencyjność ogranicza zarówno prawo mieszkańców do głosowania na swojego przedstawiciela, jak i prawo osób, które chcą ponownie ubiegać się o ten urząd, co jest niezgodne z Konstytucją. Jak pokazują wyniki ostatnich wyborów, aż 40 proc. włodarzy gmin i miast nie zostało wybranych na kolejną kadencję, więc nieuprawniona jest teza o tym, że niejako „z urzędu” pełnią swoją funkcję w kolejnych latach. Decyzja o tym, kto będzie zajmował się sprawami samorządowej wspólnoty powinna należeć do wyborców – mówi prezydent Płocka.

Tomasz Kominek: posłowie nie mogą stawiać siebie ponad samorządowcami
Obszernie do decyzji Sejmu odniósł się Tomasz Kominek z PSL, dyrektor Delegatury Urzędu Marszałkowskiego w Płocku.
– Jeśli demokracja, to dla wszystkich. Posłowie nie mogą stawiać siebie ponad samorządowcami. Wczorajsze głosowanie w sprawie utrzymania dwukadencyjności wójtów, burmistrzów i prezydentów miast ponownie stawia fundamentalne pytanie o równość praw w polskiej demokracji. Jako wyborca mogę przez wiele kadencji głosować na tego samego posła czy senatora. Mogę oceniać jego pracę, rozliczać obietnice i ponownie powierzać mu mandat. Dlaczego więc w przypadku wójta, burmistrza czy prezydenta miasta ktoś z góry odbiera mi taką możliwość? Dlaczego w jednym przypadku uznajemy, że to obywatele powinni decydować, a w drugim ograniczamy im wybór? – pyta Tomasz Kominek.
Jak dodaje, nie można mówić o podmiotowości wyborców, a jednocześnie uznawać, że nie zawsze potrafią dokonać właściwego wyboru.
– Mieszkańcy najlepiej wiedzą, kto skutecznie działa na rzecz ich miejscowości, kto realizuje obietnice, a kto zawiódł ich zaufanie. To oni powinni mieć ostatnie słowo przy urnie, a nie sztywne ograniczenie ustawowe. Jeżeli parlamentarzyści chcą zmieniać zasady funkcjonowania demokracji, niech zaczną od siebie. Niech pokażą, że te same reguły mogą dotyczyć wszystkich osób sprawujących mandat z wyboru. Nie może być tak, że jedni mogą ubiegać się o zaufanie obywateli przez kolejne kadencje, a innym taką drogę administracyjnie się zamyka – podkreśla.
Swoją opinię przekazuje także jako radny Rady Miasta Płocka.
– Ta zasada powinna skłaniać do refleksji wszystkich samorządowców, niezależnie od szczebla, na którym działają. Nie chodzi o obronę konkretnych osób ani o zapewnienie komukolwiek dożywotniego stanowiska. Chodzi o prawo mieszkańców do decydowania, komu chcą powierzyć odpowiedzialność za swoją wspólnotę. Ograniczenie kadencji nie zastąpi uczciwych wyborów, kontroli społecznej ani odpowiedzialności przed mieszkańcami. Jeśli ktoś źle rządzi, wyborcy mają prawo go odwołać przy urnie. Jeśli rządzi dobrze, dlaczego państwo miałoby zabraniać im ponownego wyboru? Demokracja oznacza wybór obywateli, a nie wybór ograniczony do tego, na co pozwolą rządzący. Równe prawa dla wszystkich. Bez wyjątków i bez podwójnych standardów – dodaje polityk PSL.

Wioletta Kulpa: dziesięć lat to właściwy czas
Zupełnie inaczej sprawę ocenia posłanka Prawa i Sprawiedliwości Wioletta Kulpa.
– Klub Prawa i Sprawiedliwości jasno i zdecydowanie opowiedział się za utrzymaniem dwukadencyjności. To wiarygodna forma oceny pracy każdego samorządowca. Kadencja trwa już nie cztery, ale pięć lat, co daje łącznie dziesięć lat pełnienia funkcji wójta, burmistrza czy prezydenta. To właściwy czas na zrealizowanie najważniejszych celów i strategicznych inwestycji – mówi była płocka radna.
Jak przekonuje, długie rządy jednej osoby szkodzą lokalnej demokracji.
– Doświadczenie pokazuje, że są samorządy, w których od dziesiątek lat rządzą ci sami włodarze. Szczególnie w małych gminach tworzą się silne zależności, a nawet nepotyzm. To osłabia samorządność i postawy obywatelskie, a także ogranicza szanse kandydowania nowych osób spoza rządzącej formacji. Takie osoby bywają blokowane, a nawet zastraszane, podobnie jak ich rodziny – twierdzi posłanka.
Jako przykład wskazuje Płock.
– Pracując w samorządzie, doskonale wiemy, jak to wygląda. Prezydent Płocka sprawuje urząd od 2010 roku i widać, jak działają polityczne powiązania, także z innymi miastami. Samorządowców z innych miast zaprasza się do rad nadzorczych, a nasz prezydent również zasiadał w radach nadzorczych w innych miastach – mówi Wioletta Kulpa.
Według posłanki, czwartkowe głosowanie pokazało przede wszystkim słabość koalicji rządzącej.
– Widać w niej pęknięcia. W moim odczuciu i w opinii wielu polityków, poparcie części posłów PSL dla ustaw aborcyjnych dzień wcześniej miało ścisły związek z liczeniem na poparcie ich projektu. PSL zostało przez Donalda Tuska ograne. A wystarczyło się policzyć – czterech posłów Platformy Obywatelskiej nie głosowało – ocenia.
Propozycję ludowców dotyczącą limitu kadencji dla parlamentarzystów posłanka uważa za nietrafioną.
– Nie jestem przeciwna dwukadencyjności posłów, ale trzeba rozróżnić władzę wykonawczą i ustawodawczą. Wójtowie, burmistrzowie i prezydenci mają realny wpływ na realizację programów: mają pieniądze, cały urząd, sztab ludzi i mechanizmy ustawowe. A jaki realny mandat do realizacji programu wyborczego ma poseł czy senator, który jest w opozycji? My nie wydajemy środków, możemy jedynie apelować i składać wnioski do budżetu – tłumaczy.

Marek Tucholski: dobrze, że limit zostaje
Z decyzji Sejmu zadowolony jest Marek Tucholski z Konfederacji w Płocku.
– Dobrze się stało, że Sejm utrzymał dwukadencyjność w samorządach. Wieloletnie sprawowanie władzy przez te same osoby w wielu miejscach doprowadziło do zabetonowania lokalnej sceny politycznej i wytworzenia się rozbudowanych zależności między władzą, biznesem i lokalnymi instytucjami. Dwukadencyjność daje szansę na rozerwanie tych układów, większą kontrolę społeczną i dopuszczenie do zarządzania samorządami ludzi o innej mentalności i szerszych horyzontach – mówi.
Jego zdaniem nie da się porównywać samorządów z parlamentem.
– Inaczej wygląda sytuacja w Sejmie. W parlamencie rotacja polityków jest znacznie większa, a w III RP do zmiany rządów dochodziło najpóźniej co 8 lat. Trudniej więc o tak trwałe i skoncentrowane zależności, jakie przez dekady mogły powstawać w samorządach, gdzie te same osoby, czasami nawet od 1990 roku, decydują o lokalnych inwestycjach, zamówieniach publicznych czy obsadzie stanowisk – wyjaśnia.
To powoduje, że ma wyrobioną opinię o projekcie PSL.
– Dlatego zapowiedź PSL dotyczącą dwukadencyjności parlamentarzystów trudno traktować jako merytoryczną propozycję. Szczególnie że wymagałoby to zmiany Konstytucji, a więc większości 2/3 głosów w Sejmie, na co nie ma szans. Wygląda to raczej na populistyczną próbę odwetu za utrzymanie systemowego narzędzia odblokowywania samorządów, na czym, obok KO, najbardziej straci właśnie PSL – uważa Marek Tucholski.

Maciej Krajewski: ważniejsza od samej liczby kadencji jest dla mnie transparentność
Maciej Krajewski, przewodniczący płockiej Lewicy, uważa, że głosowanie dotyczące dwukadencyjności samorządowców nie powinno być rozpatrywane wyłącznie w kategoriach zwycięstwa lub porażki. Jak argumentuje, to zagadnienie jest znacznie bardziej złożone i obie strony tej dyskusji przedstawiają argumenty, które zasługują na poważne potraktowanie.
– Z jednej strony dwukadencyjność sprzyja wymianie pokoleniowej, otwiera przestrzeń dla nowych osób i może ograniczać nadmierną koncentrację władzy. Z drugiej strony trudno odmówić racji argumentowi, że to mieszkańcy powinni mieć możliwość samodzielnego decydowania, czy chcą ponownie powierzyć urząd sprawdzonemu samorządowcowi – tłumaczy.
On sam nie jest zwolennikiem traktowania tej kwestii dogmatycznie.
– Ważniejsze od samej liczby kadencji są dla mnie transparentność, odpowiedzialność przed mieszkańcami oraz skuteczność działania samorządu. Dlatego rozumiem zarówno argumenty za utrzymaniem obecnych przepisów, jak i postulaty ich zmiany. Jeżeli natomiast rozmawiamy o dwukadencyjności w samorządach, powinniśmy również podjąć rzeczową dyskusję o podobnych rozwiązaniach w Sejmie i Senacie. Nie można pomijać pytania, dlaczego ograniczenia mają dotyczyć jednego szczebla władzy, a innego już nie – wyjaśnia.
Zaznacza jednak, że jednocześnie należy uwzględnić różnice między sprawowaniem funkcji wykonawczej w samorządzie a wykonywaniem mandatu parlamentarnego.
– Jako przewodniczący Lewicy w Płocku uważam, że w takich sprawach potrzebna jest przede wszystkim merytoryczna debata, a nie polityczne emocje. Podkreślam przy tym, że przedstawiam własne spojrzenie na tę kwestię, a nie oficjalne stanowisko całego ugrupowania. Różnica zdań w tak istotnej sprawie jest naturalnym elementem demokratycznej dyskusji – podsumowuje.

A co, jeśli dwukadencyjność zostanie utrzymana?
Jeśli limit dwóch kadencji zostanie utrzymany, w najbliższych wyborach samorządowych o reelekcję nie będą mogli ubiegać się włodarze, którzy od 2018 roku zostali wybrani dwukrotnie. W regionie płockim dotyczy to, oprócz prezydenta Płocka, również wójta gminy Bielsk – Józefa Rozkosza, wójta gm. Bulkowo – Gabriela Graczyka, burmistrza Gąbina – Krzysztofa Jadczaka, wójta gm. Słubice – Jacka Kozłowskiego, wójta gm. Słupno – Marcina Zawadki, wójta gm. Stara Biała – Sławomira Wawrzyńskiego, burmistrza gm. Staroźreby – Kamila Groszewskiego oraz burmistrz gm. Wyszogród – Iwony Gortat.
O tym, czy będą mogli jednak powalczyć o kolejną kadencję, zdecyduje ewentualne ponowne głosowanie w Sejmie, a następnie Senat i prezydent Karol Nawrocki, który musiałby podpisać nowelizację.






