W środę „Dzień Dawcy Szpiku”. Udowadniamy, że to nie takie straszne!

Bycie dawcą szpiku łączy się długotrwałym, kosztownym i bolesnym zabiegiem, który zagraża zdrowiu? Nic bardziej mylnego! Rozwiewamy wszystkie mity i wątpliwości dotyczące procesu oddawania szpiku kostnego.

Już jutro, w środę 10 kwietnia, w płockiej Politechnice Warszawskiej odbędzie się druga edycja „Dnia Dawcy Szpiku”, akcji organizowanej przez fundację DKMS i Koło Naukowe Inżynierii Środowiska i Samorząd Studentów PW. Dotychczas zarejestrowało się ponad 310 tys. potencjalnych dawców szpiku, lecz tylko 441 z nich podarowało szansę na nowe życie. To wciąż mało. Według statystyk w Polsce co godzinę stawiana jest komuś diagnoza nowotworu krwi (tzw. białaczka). W takiej sytuacji jedyną szansą na normalne życie jest przeszczepienie szpiku lub komórek niemacierzystych od niespokrewnionego dawcy. Niestety ludzie boją się samego zabiegu i konsekwencji z nim związanych – jak się okazuje, niepotrzebnie.

Reklama

Największe obawy

Według lekarzy tak mała liczba dawców w Polsce wynika przede wszystkim z niewiedzy. Osoby, które chcą pomóc innym boją się, że jednocześnie narażają własne zdrowie. Do świadomości ludzi przedostał się mylny stereotypowy obraz oddawania szpiku kostnego – poprzez dużą strzykawkę, zastrzyk w kręgosłup i paraliż. Większość osób, które chcą pomóc innym boi się, że ratując komuś życie, narażają swoje. Ludzie boją się także dużych kosztów. Niepotrzebnie. Bycie dawcą nie wiąże się z oddaniem czegoś kosztem nas samych – tak, jak to jest na przykład w momencie przeszczepu nerki. Sam zabieg jest w większości przypadków bezbolesny. A koszty? Wszelkie wydatki pokrywane są ze środków własnych Fundacji – zarówno te związane z dojazdem do kliniki, ewentualnego pobytu w hotelu, jak i kosztów opieki nad dziećmi, czy nieobecności w pracy w czasie zabiegu.

Jak wygląda zabieg?

Istnieją dwie metody pobrania. Pierwsza – poprzez pobranie komórek macierzystych z krwi obwodowej, druga – to pobranie szpiku z talerza kości biodrowej. O metodzie pobrania decyduje lekarz dokonujący przeszczepienia u pacjenta.

Przed zabiegiem dawca przechodzi kompleksowe badania, a biorca na pięć dni przed przeszczepem, dostaje chemioterapię, która ma spowodować obniżenie jego odporności do zera – po to, aby jego organizm przyjął komórki obce. Na tym etapie nie ma już odwrotu. Jeśli dawca wycofałby się z zabiegu lub z jakiegokolwiek powodu nie mogłoby dojść do pobrania, w efekcie życie pacjenta czekającego na szpik byłoby zagrożone. Na pięć dni przed pobraniem, dawca przyjmuje zastrzyki stymulujące produkcję komórek macierzystych szpiku, skąd przedostają się do krwi obwodowej, a następnie są z niej bezpośrednio pobierane. Zastrzyki robi samodzielnie, dwa razy na dobę. Robione są cienką, ok. centymetrową igłą.

Sam zabieg przebiega na drodze tzw. aferezy. Trwa on maksymalnie 4 godziny i jest bezbolesny – dawca siedzi bądź leży z igłami wbitymi w zgięcia łokciowe lub nadgarstek, natomiast  maszyna przetacza krew separując komórki macierzyste. Dawca nie odczuwa żadnych skutków ubocznych.

Druga metoda, stosowana w zaledwie 20 procentach przypadków, to pobranie szpiku z talerza kości biodrowej. Ten zabieg wymaga dwudniowego pobytu w szpitalu, jest on wykonywany w pełnym znieczuleniu. W tym przypadku dawca przyjmowany jest na oddział w wieczór poprzedzający pobranie. Zabieg trwa maksymalnie godzinę. W jego trakcie dawca leży na brzuchu, a dwóch lekarzy równolegle pobiera szpik z talerza kości biodrowej. Następnego dnia po zabiegu dawca wypuszczany jest do domu. Szpik regeneruje się w ciągu dwóch tygodni.

Czy zabieg jest bezpieczny?

Fundacja DKMS zapewnia, że stan zdrowia dawcy cały czas znajduje się pod pełną kontrolą. Swoje komórki oddało ponad 33 tysiące dawców – każdy z tych zabiegów przeszedł pomyślnie i bez komplikacji. Ponadto, każdy z nich jest ubezpieczony przez pięć lat od momentu pobrania szpiku. Ubezpieczenie zostaje zawarte już w momencie rejestracji (na kwotę 50 tysięcy euro). W momencie pobrania komórek macierzystych, bądź szpiku, kwota ta rośnie do 150 tysięcy euro.

Co zrobić by zostać dawcą?

Dawcą może zostać każda osoba pełnoletnia, która jest w pełni zdrowa, ważąca minimum 50 kg o wskaźniku masy ciała (BMI) nie przekraczającym 40. Wszyscy, którzy chcą się zarejestrować powinni mieć ze sobą dokument tożsamości z numerem PESEL. W procesie rejestracyjnym wymagane jest pobranie 4 ml krwi, bądź wymazu z policzka. To procedura szybka i bezbolesna, lecz należy pamiętać o konsekwencjach. Zostanie potencjalnym dawcą to bardzo poważna decyzja, którą podejmujemy na całe życie. W każdej chwili zarejestrowana osoba może otrzymać telefon z informacją, że jest pacjent, któremu można uratować życie. Należy pamiętać bowiem o tym, że rejestrując się dołączamy do bazy dawców Fundacji. Nasze nazwisko figuruje wtedy w bazach w Polsce, jak i zagranicą. Właśnie dlatego ważne jest, by informować DKMS o wszelkich zmianach adresowych, czy też zdrowotnych. W przypadku kobiet w ciąży należy informować o ewentualnym terminie porodu. Pełną listę przeciwwskazań znajdziemy na oficjalnej stronie Fundacji DKMS.