Płocki akcent „Idy”? Istnieje

Wczoraj do Polski dotarła niesamowita wiadomość. „Ida” – polski, czarno-biały dramat psychologiczny z 2013 roku, otrzymał Oskara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny. Jak się okazuje, nasze miasto można w pewien sposób powiązać z głównymi postaciami tego obrazu filmowego.

„Idę” wyreżyserował Paweł Pawlikowski, który wraz z Rebeką Lenkiewicz napisał również scenariusz filmu. Światowa premiera obrazu miała miejsce 30 sierpnia 2013 roku, podczas 40. Telluride Film Festival w stanie Kolorado. Polska premiera filmu odbyła się kilkanaście dni później – 11 września 2013 roku, w trakcie 38. Festiwalu Filmowego w Gdyni. 22 lutego otrzymaliśmy informację, że „Ida” zdobyła Oskara, najwyższą możliwą nagrodę filmową, w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.

Akcja filmu rozgrywa się w Polsce, w latach 60. XX wieku. Młoda sierota Anna wychowywana była w klasztorze. Zgodnie z życzeniem matki przełożonej, Anna przed złożeniem ślubów zakonnych musi odwiedzić jedyną swoją krewną, siostrę matki – Wandę Gruz. Kobieta, stalinowska prokurator i sędzia, najpierw niechętnie poznaje siostrzenicę. Zabiera ją jednak z dworca i wyjaśnia dziewczynie, iż ta jest Żydówką o imieniu Ida. Obie kobiety udają się w podróż w rodzinne strony dziewczyny, aby poznać losy ich rodziny. Postać Wandy Gruz (w tej roli rewelacyjna Agata Kulesza) była inspirowana postacią Heleny Wolińskiej-Brus, pierwotnie Felicji (Fajga Mindla) Danielak, ps. Lena, polskiej działaczki komunistycznej pochodzenia żydowskiego, która była prokuratorem, politykiem i nauczycielem akademickim, znaną z oskarżania w procesach politycznych okresu stalinizmu w Polsce Ludowej, w tym w tzw. mordach sądowych.

I tu właśnie jest pewne nawiązanie do Płocka. Mąż Heleny Wolińskiej-Brus, Włodzimierz Brus (a właściwie Beniamin Zylberberg), urodził się 23 sierpnia 1921 r. właśnie w Płocku. Był on polskim ekonomistą żydowskiego pochodzenia, wykładał na Uniwersytecie Oksfordzkim, zmarł 31 sierpnia 2007 r. w Oksfordzie. Ciekawostką jest, że był on mężem Heleny Wolińskiej-Brus w jej pierwszym… i trzecim związku małżeńskim.

Warto wspomnieć, że „Ida” jest laureatem trzech Polskich Nagród Filmowych – Orłów, w tym dla najlepszego filmu, Złotej Żaby na Festiwalu Camerimage, nagrody Lux Prize – przyznawanej przez Parlament Europejski, oraz pięciu Europejskich Nagród Filmowych, w tym dla najlepszego filmu europejskiego. Film otrzymał również dwie nominacje do nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej oraz nominacje za najlepszy film zagraniczny do takich nagród jak Złoty Glob, nagroda Goya, nagroda Satelita, Independent Spirit Awards, David di Donatello, Guldbagge.