Herstorie odwagi. Te kobiety łączy jedno… [PODCAST]

O idei wystawy, jej genezie i edukacyjnym znaczeniu nauczycielki-bibliotekarki z Biblioteki Pedagogicznej w Płocku opowiedziały w podcaście „Rozmowy o…”.

Reklama

– Pomysł na wystawę nie pojawił się nagle. To efekt wielu rozmów, refleksji i obserwacji, które prowadziłyśmy w swoim gronie, także z panią dyrektor. Rozmawiałyśmy o kobietach, ich doświadczeniach, roli, jaką pełniły i nadal pełnią w świecie – podkreśla Joanna Kamińska-Wójcik.

Inspiracją stał się również bogaty księgozbiór biblioteki, wypełniony publikacjami poświęconymi losom kobiet, a także współpraca z Muzeum Historii Kobiet. W efekcie powstała wystawa, która nie tylko prezentuje sylwetki znanych postaci, ale także wydobywa z zapomnienia historie mniej oczywiste.

– Przeglądając około 160 książek, chciałyśmy pokazać zarówno kobiety znane, jak i te, których historie rzadko pojawiają się w podręcznikach. Ciekawostki, fragmenty biografii, momenty przełomowe – wszystko to, co nie zawsze miało szansę wybrzmieć – mówi Tatiana Jastrzębska.

Jedną z postaci, która szczególnie poruszyła twórczynie wystawy, jest Nawojka – pierwsza studentka Uniwersytetu Jagiellońskiego, która w XV wieku, przebrana za mężczyznę, podjęła studia.

– Została zdemaskowana, groziła jej kara śmierci, a ostatecznie skazano ją na pobyt w zakonie. To pokazuje, jak wysoką cenę płaciły kobiety za prawo do wiedzy – zauważa Tatiana Jastrzębska.

Na wystawie nie zabrakło także Marii Skłodowskiej-Curie, której droga do uznania była naznaczona wykluczeniem.

– Rozliczano ją bardziej z życia prywatnego, niż z osiągnięć naukowych. Pozwalano jej być asystentką męża, ale nie traktowano jej poważnie jako naukowczyni – przypomina Joanna Kamińska-Wójcik.

„Herstorie odwagi” mają formę dwutorową: książkową i plakatową. Plakaty, utrzymane w intensywnej czerwieni, stanowią wizualny punkt wyjścia do dalszego poznawania historii bohaterek.

– Grafika i kolor mają przyciągać uwagę i zachęcać do sięgnięcia po książki, które znajdują się w gablotach – wyjaśniają autorki.

Całość uzupełniają symboliczne rekwizyty, dobrane tak, by korespondowały z życiem i działalnością prezentowanych kobiet.

Choć bohaterki wystawy pochodzą z różnych epok i środowisk, łączy je wspólny mianownik.

– Odwaga. Odwaga w robieniu tego, co uważały za słuszne, w przełamywaniu barier i stereotypów, w dążeniu do celu mimo przeciwności – podkreślają bibliotekarki.

Wystawa ma wyraźny wymiar edukacyjny. Jak zaznaczają autorki, w podręcznikach szkolnych jedynie od 3 do 10 procent treści dotyczy kobiet, często w sposób uproszczony lub stereotypowy.

– Chcemy budować kulturę historii bardziej sprawiedliwej, opartej także na doświadczeniach kobiet – mówią.

Projektowi towarzyszą gotowe materiały dydaktyczne dla nauczycieli: scenariusze zajęć, plansze edukacyjne, propozycje lekcji wychowawczych i bibliotecznych.

– To narzędzia, które można wykorzystać zarówno podczas zajęć przedmiotowych, jak i przy okazji wydarzeń takich jak Dzień Kobiet – wyjaśnia Joanna Kamińska-Wójcik.

Reakcje odbiorców – zarówno dorosłych, jak i młodszych – są, jak podkreślają autorki, bardzo pozytywne.

– Pojawia się mnóstwo pytań: dlaczego te kobiety, co zrobiły, czemu są zestawione właśnie w taki sposób. To zaciekawienie było dla nas najlepszym potwierdzeniem sensu tej inicjatywy – mówią.

Na zakończenie rozmowy Joanna Kamińska-Wójcik przywołała myśl Margaret Hamilton: „Nie pozwólmy, aby strach stanął nam na drodze do rozwoju”. Z kolei Tatiana Jastrzębska odwołała się do słów Coco Chanel, zachęcając do odwagi w poznawaniu historii kobiet.

– Chciałybyśmy, aby każdy, kto wyjdzie z tej wystawy, miał w sobie ciekawość i gotowość do zadawania pytań – podsumowują.

Wystawę można oglądać w Bibliotece Pedagogicznej w Płocku do końca lutego 2026 roku.