Chcą odnowić dwa nagrobki. Kim były spoczywające tam dziewczynki?

Kwesta „Ratujmy Płockie Powązki” prowadzona jest w Płocku już od ponad 20 lat. Jej efekt to blisko 50 wyremontowanych nagrobków na płockich cmentarzach. W tym roku kwestarzy zobaczymy w niedzielę i poniedziałek (31 października i 1 listopada), ale zbiórka potrwa do końca roku.

Reklama

Tegoroczna akcja przeznaczona jest na odnowienie nagrobków dwóch dziewczynek – Irenki Florentyny Tyszki i Jasieńki Gradowskiej, które zmarły w wieku 3 lat. Jerzy Skarżyński ze Stowarzyszenia Starówka Płocka udostępnił nam informacje, jakie udało się zebrać na temat spoczywających na płockim cmentarzu dziewczynek.

O Irence wiemy trochę więcej. Urodziła się w 1896 roku w Puławach (wówczas Nowo-Aleksandrii), w guberni lubelskiej, w rodzinie Ludwika Czesława Tyszki i Ludwiki Anny z Korczak Michalewskiej. Zmarła natomiast w wieku 3 lat, już po przeprowadzeniu się rodziny do Płocka, w dniu 31.07.1899 roku w Płocku i tam została pochowana, na starym cmentarzu przy Al. Kobylińskiego (kw. 11, rz.1, miejsce 16).

Na jej grobie stoi cokół z napisem, który jest zwieńczony figurą klęczącego, modlącego się aniołka. Niestety, figurka ta została kilka lat temu uszkodzona (brak głowy i dłoni), zapewne przez spadający w czasie wichury czy burzy konar.

Warto zaznaczyć, że jej ojciec, Ludwik Czesław Tyszka (1857-1912), herbu Trzaska, który używał drugiego imienia, był w Płocku znaną i szanowaną postacią. Swoje życie zakończył tragicznie – popełnił samobójstwo, na skutek nasłanej kontroli finansowej z Petersburga i prawdopodobnie niesłusznych oskarżeń. W 1876 roku kończył Gimnazjum Gubernialne w Płocku (obecna Małachowianka), a następnie w 1881 roku pełny kurs nauki w Instytucie Komunikacji w Petersburgu. W 1898 roku został przeniesiony na stanowisko naczelnika IV Odcinka Rzeki Wisły (Modlin – Nieszawa) z siedzibą w Płocku i był nim praktycznie do swojej śmierci, czyli przez 14 lat. Objął to stanowisko jako piąty w historii naczelnik w Płocku odcinka Wisły, po inż. Jezierskim (zięciu poprzedniego naczelnika inż. Potworowskiego).

Poza pracą zawodową, tata Irenki udzielał się w Płocku w pracy społecznej i dobroczynnej. Był członkiem i siódmym z kolei prezesem założonego w 1881 roku Płockiego Towarzystwa Dobroczynności i Opieki nad Niezamożnymi Uczniami. Był też kuratorem szpitala św. Trójcy, a także członkiem zarządów Towarzystwa Wioślarskiego i Towarzystwa Cyklistów. Do śmierci był członkiem Stowarzyszenia Techników w Warszawie (dzisiaj NOT – Naczelna Organizacja Techniczna).

Zmarł w Płocku w 1912 roku, w wieku 55 lat. Spoczął na Powązkach w grobowcu rodzinnym, który został wybudowany m.in. z jego inicjatywy w związku ze śmiercią w 1892 roku jego brata Stefana (w grobowcu tym został też pochowany jego ojciec, a dziadek Irenki Tyszkówny – Ferdynand Florian Tyszka). W pogrzebie Ludwika Czesława uczestniczyli m.in. ks. prałat Adolf Szelążek oraz płocki gubernator i jego zastępca.

Wiadomo, że po śmierci męża, Ludwika Anna Tyszkowa przeniosła się do Warszawy. W czasie okupacji niemieckiej została w 1942 roku aresztowana ze swoim synem Mirosławem (wszystko wskazuje na to, że z powodu jego działalności konspiracyjnej). Po kilkumiesięcznym uwięzieniu na Pawiaku oboje zostali przewiezieni do obozu koncentracyjnego Auschwitz i tam zamordowani (opracowanie na podstawie materiałów zebranych i opublikowanych w „Naszych Korzeniach” przez Zbigniewa J. Tyszkę z Warszawy).

Irenka Tyszka była też wnuczką powstańca styczniowego, zasłużonego płockiego bohatera – Ferdynanda Tyszki, który był Cywilnym Naczelnikiem w Powstaniu Styczniowym 1863 r. w województwie płockim.

Drugi z nagrobków należy do Jasieńki Gradowskiej, która była siostrą znanego w Płocku, bohaterskiego harcerza Antolka, patrona jednej z płockich ulic, który w 1920 r. zginął w bitwie o Płock, a pośmiertnie został odznaczony przez marszałka Józefa Piłsudskiego Krzyżem Walecznych. Jej mogiła również została uszkodzona, choć zachowało się jej zdjęcie.

Wpłat można dokonywać także na konto bankowe Stowarzyszenia Starówka Płocka z dopiskiem „RATUJMY PŁOCKIE POWĄZKI”: BANK SPÓŁDZIELCZY VISTULA, Nr konta 11 9011 0005 0970 2538 2000 0010.

Dziękujemy Panu Zenonowi Dylewskiemu za udostępnienie zdjęć.

Niezwykłe historie ludzi, którzy spoczęli na płockich cmentarzach