Lody, kajaki i pergole zamiast sprzętu dla szpitali? Na co poszły unijne pieniądze z KPO?

Coraz więcej kontrowersji budzi sposób, w jaki przyznawano fundusze z Krajowego Planu Odbudowy. Choć program miał wspierać odbudowę po pandemii i podnosić odporność na kryzysy, dziś okazuje się, że wiele z tych środków trafiło do branży gastronomicznej i turystycznej, kosztem placówek ochrony zdrowia. W regionie płockim pieniądze z KPO otrzymały m.in. firmy prowadzące kawiarnie, zajazdy i wypożyczalnie kajaków. Prokuratura wszczęła śledztwo.

Fala krytyki i śledztwo prokuratury

Sprawą sposobu rozdysponowania środków z KPO zajęła się Prokuratura Krajowa. Jak podał Polsat News, śledczy z urzędu wszczęli postępowanie w sprawie możliwych nieprawidłowości, a sprawa objęła aż 60 projektów o wartości ponad 28 milionów złotych. Wiele z nich dotyczy tzw. „dywersyfikacji działalności”, czyli w praktyce np. doposażenia kawiarni, otwierania pergoli gastronomicznych czy rozwoju usług rekreacyjnych, a nawet… klubu dla swingersów.

Wśród opinii publicznej przeważa poczucie niesprawiedliwości – zwłaszcza w kontekście pilnych potrzeb polskiej służby zdrowia.

Reklama

„Szlag mnie jasny trafił” – głos z oddziału onkologicznego

Szczególne emocje wzbudził wpis lekarza Jakuba Kosikowskiego, specjalisty z zakresu onkologii. W mediach społecznościowych nie ukrywał frustracji:

– Mój oddział nie dostał kasy z KPO na fotele do chemioterapii, pompy do leków i USG. A naprawdę są nam potrzebne (a szpital ma ponad 200 mln długu). Jak czytam, że poszło 500k na lody, albo jacht w ramach dywersyfikacji, to przepraszam, ale szlag mnie jasny trafił – napisał lekarz.

Jego słowa odbiły się szerokim echem, zwłaszcza że przypadki tego rodzaju wydatków nie są jednostkowe.

Płock i okolice: miliony złotych na gastronomię i rekreację

W regionie płockim (Płock, powiat płocki, sierpecki i gostyniński) wsparcie z Krajowego Planu Odbudowy trafiło głównie do branży gastronomicznej i turystycznej. Łączna kwota wsparcia dla 9 lokalnych projektów przekroczyła 2,4 miliona złotych. Oto wybrane przykłady:

• Grupa Futuro Sp. j. z Grabiny otrzymała ponad 500 tys. zł na stworzenie usług SPA, wypożyczalni kajaków i platformy pływającej.
• Zajazd Sonata w Sierpcu uzyskał 537 tys. zł na wprowadzenie nowej usługi w branży hotelarsko-gastronomicznej.
• Centrum Konferencyjno-Rekreacyjne w Sierpcu otrzymało prawie 504 tys. zł na modernizację bazy usługowej.
• Firma Gronkiewicz z Gąbina – znana z usług gastronomicznych – otrzymała ponad 518 tys. zł na rozwój oferty à la carte i organizację imprez.
• Firma „PONIATOWSKI event” z Płocka przeznaczyła grant w wysokości blisko 116 tys. zł poszerzenie swojej oferty o dania na wynos „z możliwością dostawy oraz przygotowywanie posiłków przez kucharza w pergoli – przy gościach – z możliwością streamingu, w celu zwiększenia odporności firmy na potencjalne przyszłe kryzysy oraz zwiększenia konkurencyjności podmiotu”.
• Firma z Brochocina otrzymane blisko 245 tys. zł przeznaczyła na wprowadzenie do firmy „nowego rodzaju usług i produktów”, wymieniając w tym przygotowanie i dostarczanie żywności dla odbiorców zewnętrznych, zakup niezbędnych urządzeń kuchennych do produkcji, zakup środka transportowego, do rozwożenia zamówionych posiłków czy wprowadzenie do firmy „nowego elementu z obszaru transformacji energetycznej”, a konkretnie zakup i montaż systemu fotowoltaicznego o mocy do 20 kwp.
• Nawet mniejsze podmioty, jak SAJGON VU ANH TUAN z Płocka, otrzymały wsparcie na rozszerzenie oferty o kawiarnię i catering – w wysokości ponad 270 tys. zł.

W uzasadnieniach projektów najczęściej powtarza się sformułowanie o „zwiększeniu odporności na przyszłe kryzysy”, jednak dla wielu komentatorów brzmi to dziś jak formalność, która uzasadniała niemal każdą inwestycję.

Środki z KPO miały przede wszystkim przyczynić się do odbudowy i zwiększenia odporności państwa po pandemii COVID-19. Dlatego dziś wielu ekspertów, lekarzy i obywateli pyta – dlaczego nie wsparliśmy w pierwszej kolejności systemu ochrony zdrowia, edukacji czy infrastruktury społecznej?

Jak zauważa jeden z mieszkańców Płocka w komentarzu pod artykułem: „Lody, kajaki i pergole mogą i poczekać. Aparat do USG dla onkologii – nie”.

Premier reaguje, ale pytania pozostają

Premier Donald Tusk, odnosząc się do sprawy, zadeklarował, że „nie zaakceptuje marnowania środków z KPO”, a odpowiednie służby mają zbadać każdy przypadek, który budzi wątpliwości. Wskazał również, że część projektów była oceniana automatycznie przez system, a nie ręcznie przez urzędników, co miało ograniczyć wpływ polityczny.

– W drodze do Łeby rozmawiałem telefonicznie z panią minister Pełczyńską-Nałęcz odpowiedzialną za realizację z KPO. – Dowiedziałem się, że o możliwych nieprawidłowościach czy też niechlujności, głupio rozdawanych środkach, ministerstwo wiedziało od pewnego czasu. Przeprowadzana jest kontrola w Polskiej Agencji Przedsiębiorczości, która odpowiada za te mikroprogramy, które miały wspomagać branżę hotelarsko-restauracyjno-cateringową – wyjaśniał premier.

Zapewnił również, że w przypadku potwierdzenia nieprawidłowości, podmioty, które otrzymały środki będą musiały je zwrócić.

– Tam gdzie wydatek był nieuzasadniony merytorycznie będę oczekiwał szybkich decyzji, włącznie z odebraniem środków. Zero tolerancji dla tego typu praktyk – przekazał Donald Tusk.

Nie rozwiewa to jednak wszystkich wątpliwości. Jak podkreślają komentatorzy, zaufanie społeczne do tego rodzaju programów musi się opierać nie tylko na formalnej zgodności z regulaminem, ale przede wszystkim – na społecznej sprawiedliwości i etycznym uzasadnieniu.

Premier @DonaldTusk ⤵️ pic.twitter.com/mDZrxYaSRD

— Kancelaria Premiera (@PremierRP) August 8, 2025

Co dalej?

Śledztwo prokuratorskie ma objąć nie tylko beneficjentów, ale także sposób oceny wniosków. Rząd zapowiedział korektę mechanizmów naboru i bardziej przejrzyste kryteria.

Czy to wystarczy, biorąc pod uwagę jak trudno zdobyć wsparcie dla szpitali, szkół czy organizacji społecznych? Czy rzeczywiście pieniądze z KPO posłużyły odbudowie państwa? Odpowiedzi na te pytania będziemy szukać w kolejnych miesiącach, a być może również w sądzie.

💬 Premier @DonaldTusk 👇

Nie zaakceptuję żadnego marnowania środków z KPO. Trwa kontrola w Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, która odpowiada za te programy, które miały wspomagać branżę hotelarsko-restauracyjną. pic.twitter.com/IXt4TMMesn

— Kancelaria Premiera (@PremierRP) August 8, 2025